गुगलको आलो स्मार्ट च्याट एप सार्वजनिक


अघिल्लो महिना भिडियो कलिङ एप 'डुओ' सार्वजनिक गरेको गुगलले, हिजो नयाँ च्याट एप् 'आलो' (Allo) सार्वजनिक गरेको छ । स्मार्ट मेसेजिङ एप्‌को रुपमा सार्वजनिक भएको गुगलको 'आलो'ले, हामीले दैनिक प्रयोग गर्ने विभिन्न च्याट एप्सहरुमा उपलब्ध फिचरहरुलाई एकै ठाउँमा ल्याउन कोशिस गरेको झैँ देखिन्छ ।

'आलो'मा गुगल असिस्टेन्टसँग च्याट गर्ने देखि लिएर, स्न्यापच्याटको जस्तो केही समयपछि 'मेसेज' आफैँ डिलिट हुने, आईमेसेजको जस्तो 'टेक्स्ट' ठूलो बनाउने फिचरहरु छन् । यसका साथै प्राय: सबै च्याट एप्सहरुमा उपलब्ध ग्रुप च्याट, ईमोजी, फोटो, स्टिकरहरु, डुडल आदि पनि एलोमा उपलब्ध छ । गुगल असिस्टेन्ट तथा स्मार्ट 'रिप्लाइ' बाहेक अर्को राम्रो फिचर भनेको, आलोको प्राइभेट च्याट हो, इनकग्‌निटो मोडमा गरिने च्याट, 'इन्क्रिप्ट' हुनुको साथै, यति समयपछि 'मेसेज' आफैँ डिलिट गर्ने भनेर समय सिमा तोक्न सकिन्छ ।

गुगल असिस्टेन्ट
गुगल नाउलाई विस्थापित गर्दै गुगल असिस्टेन्ट आलो च्याट मार्फत प्रयोगकर्ताहरु माझ आइपुगेकोछ । गुगल असिस्टेन्टलाई, गुगल नाउमै उपलब्ध फिचरहरुको सुधारिएको भर्सन मान्न सकिन्छ । आलो च्याटमा एउटा 'कन्ट्याक्ट'को रुपमा गुगल असिस्टेन्ट राखिएकोछ, आलोमा गुगल असिस्टेन्टसँग दोहोरो वार्तालाप गर्न सकिन्छ, तर 'पर्फेक्ट' भने छैन । अधिकांश समय, खोजेको कुराहरु यही हो भनेर रिप्लाइ गर्नुभन्दा पनि, असिस्टेन्टले सर्च रिजल्टमा देखिने नतिजा नै च्याटमा देखाउँछ । राम्रो पाटो चैँ के छ भने, तपाईले नतिजा मन परेको वा मन नपरेको जनाउ दिनसक्नुहुन्छ, अनि त्यसै अनुसार गुगल असिस्टेन्टले सिक्दै जान्छ । कोही साथीसँग च्याट गर्दा, असिस्टेन्ट चाहिए @google टाइप गरेर गुगल असिस्टेन्टलाई च्याटमा सहभागी गराउन सकिन्छ ।


स्मार्ट रिप्लाई
आलो च्याटमा स्मार्ट रिप्लाई उपलब्ध छ। स्मार्ट रिप्लाईले नाम अनुसारकै काम गर्छ, च्याटको 'कन्टेक्स्ट' बुझेर त्यही अनुसार 'रिप्लाइ' तयार गरिदिन्छ, प्रयोगकर्ताले त्यही अटोमेटिक रिप्लाइ दिनसक्छन्। 'टेक्स्ट'को सट्टा ईमोजी मात्रै पठाएर च्याट गरेर बस्नेहरुलाई आलोको स्मार्ट रिप्लाइ निकै रमाइलो लाग्न सक्छ । गुगल असिस्टेन्टसँग च्याट गरेर बस्ने हो भने, समय गएको पत्तो हुन्न, ठ्याक्कै 'हर' नामक चलचित्रमा देखाइएको जस्तो ।

ईनकग्‌निटो,  ग्रुप च्याट, फोटो, स्टिकर तथा ईमोजीहरु
च्याट गर्नेहरुका लागि, ग्रुप च्याट फोटो, स्टिकर तथा ईमोजीहरु नयाँ होइनन्, लगभग यी सबै नयाँ च्याट एप्समा हुनै पर्ने फिचरहरु हुन् । आलोमा ईनकग्‌निटो मोडमा च्याट गर्न सकिन्छ, माथि लेखिए झैँ, ईनकग्‌निटोमोडमा गरिने च्याट 'इन्क्रिप्ट' हुन्छ, साथै १ घन्टा, १ मिनेट, वा एक हप्ता, पछि आफूले पठाएको मेसेज 'डिलिट' होस् भनेर 'टाइमर' पनि सेट गर्न सकिन्छ । आलोमा लेखिने टेक्स्ट तथा ईमोजीहरुको साइज, किबोर्डको 'इन्टर' आइकन तल-माथि सारेर, सानो-ठूलो बनाउन सकिन्छ । त्यसबाहेक, फोटोमाथि लेख्न सकिने सुविधा पनि आलोमा उपलब्ध छ।

आलो, मोबाइल नम्बरको आधारमा चल्ने भएकोले, हाललाई मोबाइल फोनमा मात्र चलाउन सकिन्छ । प्लेस्टोर तथा एपस्टरोमा एन्ड्रोइडआईफोनको लागि आलो एप् उपलब्ध भएपनि, अहिलेलाई सिमित प्रयोगकर्ताहरुले मात्र चलाउन पाउँछन् । तपाई यदि आलो प्रयोग गर्न चाहनुहुन्छ तर प्लेस्टोरबाट उपलब्ध छैन भने, अन्य स्रोतहरुबाट खोजेर डाउनलोड गर्नसक्नुहुन्छ ।

मोबाइलमा फोटो सम्पादन गर्नका लागि उपयोगी ५ एप्स


हामी मोबाइलबाट दिनहुँ दर्जनौँ फोटो खिचिरहेका हुन्छौँ, तर मोबाइलबाट खिचिएका अधिकांश फोटोहरुको गुणस्तर राम्रो हुँदैन। मोबाइलबाट खिचिएका फोटोहरुलाई थरिथरिका फिल्टरहरु प्रयोग गरेर, राम्रो र आकर्षक देखाएर, सेयर गर्नको लागि केभिन सिस्ट्रोमले सन् २०१० मा 'इन्स्टाग्राम'को निर्माण गरेका थिए । 'इन्स्टाग्राम'लाई पच्छ्याउँदै मोबाइलमा फोटो सम्पादन गर्न, तथा सामाजिक सञ्जालमा सेयर गर्नको लागि सयौँ एन्ड्रोइड तथा आइओएस एप्सहरु निर्माण भएकाछन् । यो ब्लगमा फोटो सम्पादन गर्न सरल र सहज बनाउने ५ मोबाइल एप्सहरुबारे चर्चा गर्दैछु।

१) स्न्यापसिड
स्न्यापसिडमा फोटो सम्पादनका लागि चाहिने आधारभूत सबै 'फिचर'हरु उपलब्ध छ। स्न्यापसिडमा 'टुल्स' र 'फिल्टर्स' गरेर फोटो सम्पादनलाई दुई भागमा बाँडिएको छ । स्न्यापसिडको 'टुल्स' प्रयोग गरेर, आफूलाई चाहिएको जस्तो फोटो बनाउन सकिन्छ । फोटोमा विशेष रुची हुनेले स्न्यापसिडको 'टुल्स' चलाउन (सिक्न) जरुरी छ । तपाई सामान्य प्रयोगकर्ता हो, र 'म्यानुअल' मोडमा काम गर्न गाह्रो लाग्छ भने स्न्यापसिडको 'फिल्टर्स' ले काम चलाउन सक्नुहुन्छ । इन्टरनेटमा उपलब्ध एप्सहरु मध्ये गुगलको स्न्यापसिडलाई सबैभन्दा राम्रो 'फोटो' सम्पादन गर्ने एप मान्न सकिन्छ । फोटो सम्पादनको लागि 'स्न्यापसिड' मेरो पहिलो रोजाइ पर्छ। स्न्यापसिड एन्ड्रोइडआइओएसमा उपलब्ध छ ।


२) पिक्सलर
अटोडेस्कको पिक्सलर एपलाई दर्जनौँ प्रकारले प्रयोग गर्न सकिन्छ । फोटो सम्पादनका लागि चाहिने आधारभूत सबै 'फिचर'हरु त पिक्सलरमा छ नै, यसबाहेक फोटोहरु जोडेर - फोटो कोलाज बनाउन, स्टिकरहरु राख्न, चाडपर्व अनुसार पोस्टकार्ड आदि बनाउन सकिन्छ । स्न्यापसिड पहिलो रोजाइमा परेदेखि, पिक्सलर मेरो दोस्रो रोजाइमा पर्न थालेको छ। पिक्सलर एन्ड्रोइडआइओएसमा उपलब्ध छ, साथै पिक्सलरको वेब भर्सन पनि उपलब्ध छ ।

३) गुगल फोटो
अनगिन्ती फोटोहरु राख्न मिल्ने गुगलको, गुगल फोटोमा सजिलो सँग फोटोहरु सम्पादन गर्न सकिन्छ । गुगल फोटोबाट, फोटोको 'लाइट', 'कलर'‍ आदि मिलाउन सकिन्छ । यसका साथै, गुगल फोटोमा आकर्षक फिल्टरहरु पनि उपलब्ध छ । मोबाइलमा धेरै फोटो खिच्नेहरुलाई गुगल फोटो अत्यन्तै उपयोगी एप्स हो । गुगल फोटोमा तपाईले खिचेको फोटोहरु, गुगल’ले सुरक्षित सँग राखिदिन्छ, यतिमात्र होइन, तपाईका फोटोहरु गुगल’ले अटोमेटिक भिडियो, नयाँ फोटो आदि पनि बनाइदिन्छ । गुगल फोटो एन्ड्रोइड तथा आइफोनका साथै वेबमा पनि उलब्ध छ।


४) भस्को
फोटोलाई हल्का फरक किसिमको 'लुक एन्ड फिल' दिनुपर्‍यो भने भस्को क्याम प्रयोग गर्न सकिन्छ । इन्स्टाग्रामका प्रयोगकर्ताहरु माझ भस्को क्याम 'पपुलर' छ । इन्स्टाग्राममा उपलब्ध फिल्टहरु भन्दा भस्कोमा उपलब्ध फिल्टरहरु फरक छन्, अर्को तरिकाले भन्नुपर्दा, भस्को क्याममा उपलब्ध फिल्टरहरुले तपाईका फोटोलाई 'कुल' देखाइदिन्छ । भस्को क्याम एन्ड्रोइड आइओएसमा उलपब्ध छ।

५) प्रिज्म
केही महिना अघि मात्रै सार्वजनिक भएको प्रिज्म एप अझै चर्चाको शिखरमा छ । प्रत्येक फोटोलाई कलामा बदल्नुस् (Turn Every Photo into Art) भन्ने ट्यागलाइन सहित आएको प्रिज्म एपले मेसिन लर्निङको (डाटाहरुको मद्दतले कम्प्युटरलाई पढाउने/सिकाउने) मद्दतले तपाईका हरेक फोटोहरुलाई कलात्मक पेन्टिङमा बदलदिन्छ। भ्यान गग्, पिकासो लगायत प्रख्यात कलाकारहरुको शैली (तरिका) प्रिज्म एपबाट बनाइने पेन्टिङमा देख्न सकिन्छ । प्रिज्म एन्ड्रोइडआइओएसमा उलब्ध छ।

मोबाइलमा इन्टरनेट डाटा बचत गर्ने सजिलो तरिका


फेसबुक, ट्विटर, युट्युब लगायतका साइटहरु मोबाइलमा चलाउनेको संख्या दिनहुँ बढ्दो छ। भन्ने नै हो भने, नेपाल लगायत एसियाली देशहरु मोबाइल 'फस्ट' भनेर चिनिएकाछन् । हामीकहाँ कम्प्युटरमा इन्टरनेट चलाउनेको भन्दा मोबाइलमा इन्टरनेट चलाउनेको संख्या धेरै छ, र यही ट्रेन्ड नै जारी रहनेछ । नेपालमा ६० लाख भन्दा धेरै प्रयोगकर्ताहरुले फेसबुक चलाउँछन् । नेपालका अधिकांश भेगमा मोबाइल डाटा उपलब्ध छ, कहीँ राम्रो चल्ला, कहीँ नेटवर्क कमजोर होला, तर देशमा टुजी र थ्रिजीको राम्रो पहुँच छ भन्दा फरक नपर्ला । तर एनसेल, एनटिसी लगायतका डाटा प्रयोगकर्ताहरुको एउटै गुनासो हुन्छ, डाटाले पैसो स्वाहा पार्‍यो, केही चलाएकै हुन्न, त्यही नि पैसो जान्छ आदि इत्यादि ।

त्यसो त नेपालका अन्य इन्टरनेट सेवा प्रदयाक (आइएसपी)हरुले पनि 'भोल्युम बेस्ड' इन्टरनेट सेवा दिइरहेकाछन्, डाटा हुन्जेल छिटो चल्ने फेसबुक, ट्विटर, युट्युब आदि, हाइस्पिड डाटा सक्किएपछि ढिलो चल्न थाल्छन् । वाइफाइ प्रयोगकर्ताहरु पनि मोबाइलमा विभिन्न साइट र एप्सहरु चलाइरहेका हुन्छन्, तर प्रयोगकर्ताहरु वाइफाइ चलाउँदा, मोबाइल डाटा चलाउँदा जस्तो चनाखो देखिन्नन् । अत: इन्टरनेटको हाइस्पिड डाटा छिटो सकिन्छ, अनि इन्टरनेट धिमा गतिमा चल्न थाल्छ ।


मोबाइल डाटा तथा भोल्युम बेस्ड वाइफाइ इन्टरनेट चलाउँदा, यी निम्न तरिकाहरु अपनायौँ भने, इन्टरनेट डाटा बचत गर्न सक्छौँ ।

१) ब्याकग्राउन्ड डाटा बन्द गर्ने
एन्ड्रोइड फोनको ब्याकग्राउन्डमा विभिन्न एपहरु चलिरहेका हुन्छन् । कुनैले नयाँ ईमेल चेक गरिरहेका होलान् भने कुनैले फेसबुक वा ट्विटरको नयाँ नोटिफिकेसन । अत: हामीले मोबाइलमा डाटा कनेक्ट गरेर कुनै एप् चलाएका छैनौँ भने पनि ब्याकग्राउन्डमा भइरहेका गतिविधिले हाम्रो डाटा घटिरहेको हुन्छ, पैसो गइरहेको हुन्छ । अत: मोबाइलमा डाटा बचत गर्नको लागि फोनको सेटिङबाट डाटा प्रयोगमा गएर ब्याकग्राउन्ड डाटा अफ गर्न सकिन्छ ।
२) प्लेस्टोरको अटो अपडेट बन्द गर्ने
मोबाइलमा राखिएका एप्सहरुमा दिनहुँ नयाँ अपडेट आइरहेका हुन्छन् । अब एप्सहरुको नयाँ संस्करण नै आउने भएपछि त अपडेट गर्नै पर्‍यो, तर मोबाइल डाटा जोगाउनको लागि प्लेस्टोरको अटो अपडेट बन्द गर्न सकिन्छ । या भनौँ, वाइफाइमा मात्र एप्स अपडेट हुने सेटिङ्स गर्न सकिन्छ, प्लेस्टोरको सेटिङस्‌बाट।
३) ओपेरा म्याक्स
पहिले पहिले, इन्टरनेट चलाउनलाई 'ओपेरा मिनी' राख्ने सल्लाह दिइन्थ्यो, हिजोआज चाँहि मिनीको सट्टा ओपेरा म्याक्स चलाउने सल्लाह दिने गरेको छु । ओपेरा सफ्टवेयरले मोबाइल डाटा बचत गर्नको लागि 'ओपेरा म्याक्स' एप ल्याएकोछ, जसलाई अन गरेपछि ५० प्रतिशत सम्म डाटा बचत हुने, ओपेराको दावी छ । ओपेरा म्याक्स मोबाइल डाटा र वाइफाइ दुवैमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । ओपेरा म्याक्स प्लेस्टोरमा उपलब्ध छ । (ब्याकग्राउन्ड डाटा बन्द गरेको खण्डमा ओपेरा म्याक्स नचल्न नि सक्छ, अत: ओपेरा म्याक्स प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने, ब्याकग्राउन्ड डाटा चल्नदिनुहोला)
४) क्रोम ब्राउजरमा डाटा सेभर अन गर्ने
गुगलको क्रोम ब्राउजरमा डाटा सेभ गर्नको लागि 'डाटा सेभर' भन्ने अप्सन छ । 'डाटा सेभर' अन गरेको खण्डमा गुगलले, हामीले क्रोममा हेर्ने साइटहरुलाई मोबाइलको लागि अप्टिमाइज गरिदिन्छ । क्रोम ब्राउजरमा डाटा सेभ गर्नको लागि क्रोमको सेटिङस्‌बाट डाटा सेभर अन गर्न सकिन्छ ।
बोनस: क्रोम डाटा सेभर, डेस्कटपमा पनि उपलब्ध छ । यदि तपाई डेस्कटप ब्राउजरमा धेरै साइटहरु हेर्नुहुन्छ र भोल्युमबेस्ड इन्टरनेट छ भने, गुगलको क्रोम वेबस्टोरबाट डाटा सेभर एक्सटेन्सन आजै राख्नुहोस् । डाटा सेभर क्रोममा राख्नै पर्ने एक्सटेन्सन हो ।


भिडियो कलका लागि गुगलको नयाँ एप


अघिल्लो हप्ता गुगलले 'डुओ' नामक भिडियो कलिङ एप् सार्वजनिक गरेको छ ।

च्याट, मेसेन्जरहरुका बिचमा फेरि अर्को एक मेजेन्जर थपिए झैँ लागे पनि, 'डुओ' भिडियो कलको लागि मात्र बनाइएको एप हो । अत्यन्तै साधारण 'इन्टरफेस' भएको गुगलको 'डुओ' एन्ड्रोइड प्रयोगकर्ताहरुको लागि नौलो किसिमको भिडियो कलिङ एप हो। आइफोन प्रयोगकर्ताहरुले आपसमा कुरा गर्न 'फेसटाइम' प्रयोग गर्दै आइरहेकाले, यो खासै नयाँ नहुन सक्छ तर आइफोन र एन्ड्रोइड फोन प्रयोगकर्ताहरुले एकआपसमा 'डुओ' प्रयोग गर्न सक्ने कारण, यो फेसटाइम भन्दा फरक छ ।

भाइबर जस्तै, डुओ चलाउनको लागि पनि मोबाइल नम्बरबाट रजिष्ट्रर गर्नुपर्ने हुन्छ, यसअघिका गुगलका एपहरुमा जिमेलबाट साइन इन गर्नुपर्ने बाध्यता थियो। फोनमा भएका कन्ट्याक्टबाट डुओ राखिएका व्यक्तिहरु देख्न सकिन्छ । डुओ एपमा, भिडियो कल गर्न मात्रै मिल्छ, फोन आउँदा आउँदै कसले फोन गर्यो, कस्तो अवस्थामा छ, कल नउठाइ देख्न सकिन्छ ।


गुगल ब्लगका अनुसार 'डुओ' छिटो र भरपर्दो छ । अन्य एपहरुमा भिडियो कल गर्दा, कनेक्टिङ वा डायलिङ भनेर केही समय लागिरहेको हुन्छ तर डुओमा भिडियो कल छिटो कनेक्ट हुन्छ, स्लो नेटवर्कमा पनि राम्रोसँग काम गर्छ । प्रयोगकर्ताको नेटवर्कको स्थिति हेरेर गुगलले भिडियो र अडियोको गुणस्तर स्वचालित रुपमा परिवर्तन गर्छ। अर्को कुरा चाँहि, यदि म घरमा वाइफाइ नेटवर्कमा छु र घरबाट निस्कने बित्तिकै मोबाइल डाटामा कनेक्ट हुन्छु भने, डुओमा जारी रहेको कल, जारी नै रहन्छ, कट्दैन । भन्नको मतलब नेटवर्क परिवर्तन हुँदा पनि, फोन कट्दैन । 'डुओ'मा भिडियो कल गर्ने हैन त?


डुओ एन्ड्रोइडआइओएस दुवैमा उपलब्ध छ।

मुम्बईका डब्बावाला [भिडियो]


आफ्ना ट्याक्सीहरु नभएको यातायात कम्पनी 'उबर' (Uber), आफ्ना घर/होटलहरु नभएको तर घर भाडामा दिने कम्पनी 'एयर बि एन बी' (Airbnb) आदि 'अन डिमान्ड सर्भिस' (चाहिएको बखत तुरुन्तै सेवा) दिने कम्पनीहरुले अहिले विश्व बजारमा तहल्का मच्चाइरहेका छन् । आफैँ खाना नबनाउने तर विगत १ सय २५ वर्ष देखि आफ्ना ग्राहकलाई निरन्तर खाना ख्वाँउदै आइरहेको कम्पनी 'मुम्बई डब्बावाला'ले पनि आफ्नो सेवाबाट सबैलाई चकित तुल्याउँदै आएको छ ।

मुम्बई डब्बावालाका डा. पवन अग्रवालको कुरा मान्ने हो भने, न त डब्बावालाहरु पढे लेखेका छन्, न त प्रविधिकै उपयोग गर्छन् तर निरन्तर १ सय २५ वर्ष देखि काम गरिरहेकाछन्, न त कहिले डब्बा साटिन्छन्, न त डब्बावालाहरु ढिलो नै पुग्छन्, न त कहिले काम नै रोकिएको छ, डब्बावालाहरु कामलाई 'भगवान' मान्छन् ।


को हुन् मुम्बईका डब्बावाला?
मुम्बई सहरमा, बिहान घरमा बनेको खाना, दिउँसो अफिसमा पुर्याउने व्यक्तिहरु डब्बावाला हुन् । अफिसमा काम गर्ने धेरैजसो व्यक्तिहरु घरकै खाना खान रुचाउँछन्, तर उनीहरुको अफिस २-३ घन्टा रेल चढेर जानुपर्ने हुन्छ । अत: ९ बजे अफिस पुग्न, धेरै कर्मचारीहरु बिहान ६-७ बजे निस्केर मुम्बईको लोकल रेल चढ्छन् । स्वभाविक कुरो, बिहान ६ बजे कसैको घरमा खाना बनाउने कुरा भएन, त्यसमाथि अफिसमा खाना खाने समय दिउँसो १२-१ बजे हुन्छ, अत: खाना बिहानै बने पनि, लिएर जाने कुरा भएन । अर्को कुरा चाँहि, मुम्बईका लोकल रेलहरु, यहाँका माइक्रो र बस भन्दा पनि धेरै भिडभाड हुन्छ। यही खानाको समस्यालाई डब्बावालाहरुले समाधान गर्दै आएका छन् ।


डब्बावालाहरुले बिहान ९-१० बजेबाट कर्मचारीहरुको घरबाट खाना जम्मा गर्न थाल्छन् (खाना टिफिन बट्टा / डब्बामा राखिएको हुन्छ, अत: त्यो डब्बा बोकेर हिँड्ने डब्बावाल भए) । अनि जम्मा गरिएको खानालाई रेल मार्फत अर्को स्टेशनमा लगिन्छ, कुन डब्बा कता जानुपर्ने हो, त्यही अनुसार डब्बाहरुलाई बर्गिकरण गरिन्छ । डब्बा बर्गिकरण गर्नलाई उनीहरुको आफ्नै कोडिङ सिस्टम छ । ५ हजार जना डब्बावालाहरुले दैनिक ६०-७० किलोमिटर यात्रा गर्दै २ लाख खानाका डब्बाहरु ओसारपसार गर्छन् । रमाइलो र अचम्म लाग्दो कुरा के छ भने, उनीहरुको काम गराइ शत प्रतिशत छ, गल्तिले डब्बा साटिने, अर्को ठाउँमा पुग्ने, हराउने हुँदै हुँदैन ।

हिजो काठमाडौँमा आयोजित एक कार्यक्रममा, मुम्बई डब्बावालाका डा. पवन अग्रवालको कथा सुन्न पाउने मौका मिल्यो । डब्बावालाको काम गर्ने तरिका, तारिफयोग्य छ । मुम्बई डब्बावालाबारे जानकारी लिन तलको भिडियो हेर्नुहोला ।

नागको चित्र बनाउने सजिलो तरिका [VIDEO]

आज नागपञ्चमी, नाग अकिंत चित्रहरु घरको ढोकामा गाइको गोबरले टाँसेर दुबो, फूल, अक्षता आदिले पूजा गर्ने गरिन्छ । यसरी ढोका या मूल खाबाेंमा टाँसिएको नागको चित्रले बर्षभरि रक्षा गर्ने जनविश्वास छ । हिजोआज बजारमा नागका थरिथरिका, रंगीविरङ्गी चित्रहरु पाइन्छन् तर यदि तपाईले नागको चित्र भेट्नुभएको छैन वा पाउनु भएको छैन भने पनि चिन्ता नलिनुस्, यो ब्लगमा नागको चित्र बनाउने सजिलो तरिकाबारे चर्चा गर्दैछु।

नागको चित्र कसरी बनाउने?
सादा कागजमा पहिले 'ब्र्याकेट' (    ) बनाउँदै जानुस् । पहिलो लहरमा एउटा, दोस्रोमा दुईवटा, तेस्रोमा ३ वटा, चौथोमा ४ वटा, त्यस्तै पाँचौमा ३ वटा, छैटौँमा २ वटा, र सातौँमा एउटा 'ब्र्याकेट' बनाउनुस् । त्यसपछि माथिल्लो र तल्लो लहरका ब्राकेटहरु आपसमा छड्के तरिकाले जोड्दै जानुस् । यति गरिसकेपछि, टाउको र पुच्छर बनाउनुस् । तपाईको नाग तयार हुन्छ, यसलाई अझ रंगरोगन गरेर, राम्रो बनाउन सक्नुहुन्छ ।


विस्तृत विवरणको लागि तलको यो भिडियो हेर्नुस् ।

नाग पञ्चमी के हो? कसरी मनाइन्छ? (हाम्रो पात्रोबाट साभार)
आज नाग पञ्चमी, अब बिस्तारै बर्षा ओरालो लाग्दैछ, चाडवाडहरुको मौसम शुरु भइसक्यो र अब लाग्ने चर्को घाममा दशैंको आभाष पाइन्छ । चाडपर्वहरुलाई धर्मसँग मात्र नजोडेर संस्कारसंग जोड्ने हो भनेँ हाम्रो सँस्कारलाई नागपन्चमीजस्ता चाडपर्वहरुले अझै धनी बनाएका छन्, आजको दिन सरिसृप अर्थात घस्रेर जमिनमा हिड्ने जनावरहरुको पूजा अर्चना गरिने दिन हो । श्रावण शुक्लपक्षको पन्चमीमा पर्ने यस दिन नागदेवताका लागी छुट्याइएको दिन हो, यस दिन गरिएका पूजा अर्चना वास्तवमै नाग देवता समक्ष पुग्ने जनविश्वास रहेको छ, बैधिक दर्शनमा १२ वटा नागहरुको उपस्थिती पाइन्छ जस्मा अनन्त, वासुकी, शेष, पधम, कम्बला, कारकोटाका, अश्भतरा, ध्रितराष्ट्र, शङ्कपला, कालिया, तक्शका र पिङ्गला पर्दछन् र यि सम्पूर्णको लागी आजकै दिन पूजा अर्चना गरिन्छ ।

यिनै नागहरु अकिंत चित्र र डोराहरु लिएर ब्राह्मण पुरोहितहरु आआफ्नो जजमानको घरमा दैलोमा गाइको गोबर, दुबो र डोरो लिएर नाग टाँस्न पुग्दछन् । यसरी दैलो या मूल खाबाेंमा टाँसिएको नागको चित्रले बर्षभरि रक्षा गर्ने जनविश्वास छ, रक्षार्थ टाँसिने यस्ता चित्रहरु ल्याउने र टाँस्ने पुरोहितहरुलाई जजमानले गक्ष अनुसारको दक्षिणा, नैबेद्य र भोजन पनि गराउने चलन छ ।

नाग पञ्चमीको वास्तविक एतिहासिक जरो महाभारतसँग जोडिएको पाइन्छ । परिक्षित नाम गरेका राजालाई तक्शका नाम गरेको नागले डँस्छ र उनको मृत्यु हुन्छ । उनका छोरा जन्मजयले बुवाको मृत्युको प्रतिशोधकालागि संसारका सम्पूर्ण सर्पहरुलाई मार्ने क्रम कार्य प्रारम्भ गरे र यसकालागि उनले महायज्ञ शुरु गर्दछन जसमा सिद्द ऋषिमुनी, साधू र पण्डितहरुलाई आमन्त्रण गरे । उक्त यज्ञको हवन कुण्डमा यति शतिmशाली आगो प्रज्वलीत हुन्छ कि तक्शका बाहेकका अन्य सम्पूर्ण सर्पहरु त्यहिं भष्म हुन्छन् तर स्वर्गमा इन्द्रको शरणमा पुगेका तक्श पनि बिस्तारै यज्ञको बढ्दो प्रभावका कारण राजा इन्द्रसहित जन्मजयसम्म आइपुग्दछन्, यो देखेर सबै छक्क पर्दछन् । तत्कालै मानसदेवीका पुत्र अस्तिकाले जन्मजयसमक्ष माफीको माग गरेपछि उनले यज्ञ स्थगन गरेका हुन् । यज्ञमा होमिएका सम्पूर्ण सर्पहरुले त्यस पश्चात् आजैको दिन पुर्नजीवन पाएका हुन् । यस दिन नागदेवताको पूजा अर्चनाकालागी दुध, मिठाई, फूल अनि धान भूटेर तयार भएको लाभा (अर्थात भुटेर फूल उठेको धान) चढाइन्छ । सामान्यतया अगाडी सर्पनै राखेर पूजागर्न डरलाग्दो र जोखिमयूक्त हुने भएकाले नागदेवताको प्रतिमा, काठ या चित्रमा आजको दिन पुजा गरिन्छ ।

गुगलको भर्न यतिसँगै सगरमाथाको यात्रा अब थ्रिडीमा


भर्चुअल रियालिटि गेम पोकेमन गो'को संसारभर व्यापक चर्चा भइरहँदा, गुगल'ले "भर्न : द हिमालयज" नामक एन्ड्रोइड एप सार्वजनिक गरेको छ । सगरमाथा तथा आसपासका क्षेत्रहरुको थ्रिडी म्याप समेटेर बनाइएको यो खेलमा 'भर्न' नाम गरेको यति सँगै सगरमाथा तथा खुम्बु क्षेत्रको यात्रा गर्न सकिन्छ ।

५ सय फिट अग्लो भर्न (Verne) नामक 'यति' सँगै सगरमाथाको टुप्पामा कुद्दै जान सकिन्छ । भर्न सँगै कहिले याक धपाउन सकिन्छ भने, कहिले 'जेटप्याक' लाएर त कहिले ग्लाइडर लिएर हिमालको माथि माथि उड्न सकिन्छ । थ्रिडीमा सगरमाथा तथा आसपासका हिमाल, बजार, गुम्बा, ताल, जिवजन्तु आदिबारे यो एपबाट सजिलोसँग जान्न सकिने, घुम्न सकिने कुरा गुगल म्यापले आफ्नो ब्लगमा उल्लेख गरेको छ।

गुगल म्यापमा विश्वका केही चर्चित ठाउँहरु थ्रिडीमा समेटिएकाछन् । यसैको निरन्तरता स्वरुप सगरमाथा तथा आसपासका क्षेत्रहरु बारे थ्रिडीमा सहज रुपमा जानकारी दिने उदेश्यले, यो एप बनाइएको हो । सन् २०१३ मा गुगलले सगरमाथा क्षेत्रको ३६० डिग्री तस्विरहरु गुगल म्यापमा सार्वजनिक गरेको थियो भने गत वर्ष गुगल स्ट्रिट भ्युमा सगरमाथा क्षेत्र समावेश गरेको थियो । त्यस्तै डिस्कभरी च्यानल'ले पनि २०१४ मा सगरमाथाको यात्रा गर्न सकिने थ्रिडी साइट सार्वजनिक गरेको थियो। घरै बसेर मोबाइल मार्फत नै सगरमाथाको यात्रा गर्ने रहर कसलाई नहोला?


सगरमाथा तथा खुम्बु क्षेत्रलाई थ्रिडीमा उतारिएको "भर्न एप", तत्काललाई नेपालमा उपलब्ध छैन । नेपालबाट यो एप मार्फत सगरमाथाको यात्रा गर्न भने अझै केही दिन वा हप्ता पर्खनुपर्ने भएको छ । सामान्यतया: बजारमा एपबारे चर्चा चलाउन, प्रयोगकर्ताको प्रतिक्रिया लिनको लागि नियन्त्रित रुपमा एप सार्वजनिक गर्ने गरिन्छ ।

ट्विटरमा फैलिएको लिङ्कइज आतंकबाट छुटकारा पाउने उपाय


हिजोआज ट्विटरमा सेयर हुने प्राय: लिंकहरुमा अगाडी 'लिङ्कइज' (ln.is) झुन्डिएको हुन्छ । ट्विट गर्नेहरुले सायद पत्तो पाउँदैनन् तर उनीहरुका फलोवरका लागि भने यो 'लिङ्कइज', आतंक को दोस्रो नाम झैँ भएको छ, ट्विटरमा । जुनसुकै लिंक खोल्दा पनि ब्राउजरमा माथि लिङ्कइजको बार देखिन्छ ।

लिङ्कइजलाई एकपटक ट्विटरमा कनेक्ट गरिसकेपछि, हामीले ट्विट गर्ने हरेक लिंकहरु अटोमेटिक रुपमा लिङ्कइजको लिङ्कमा परिवर्तन हुन्छ।

लिङ्कइज कसरी हटाउने?
यदि तपाईले ट्विट गरेका लिंकहरु अटोमेटिक रुपमा लिङ्कइजमा परिवर्तन भइरहेकाछन् भने ट्विटरको सेटिङबाट एपमा जानुहोस् (ट्विटर एप सेटिङ, मोबाइलमा उपलब्ध छैन, अत: तपाईले ल्यापटप/कम्प्युटरबाट ट्विटरको एप सेटिङमा जानुपर्नेहुन्छ)।


लिङ्कइजले आफ्नो एपको नाम परिवर्तन गरेर 'बुस्ट योर सेल्फ प्रमोशन' (Boost your self-promotion) नाम राखेको छ, अत: ट्विटरको एप सेटिङमा 'बुस्ट योर सेल्फ प्रमोशन' भन्ने एप खोज्नुहोस् र त्यसको छेउमा रहेको 'रिभोक एक्सस' (Revoke Access) बटन क्लिक गर्नुहोस् । यति गरेपछि तपाईको ट्विट लिङ्कइजबाट मुक्त हुन्छ।

गुगल क्रोम ब्राउजरमा राख्नै पर्ने ५ वटा एक्सटेन्सन


स्ट्याटकाउन्टरका अनुसार विश्वमा ६२ प्रतिशत प्रयोगकर्ताहरु डेस्कटप कम्प्युटरमा गुगलको क्रोम ब्राउजर चलाउँछन् । २००८ मा सार्वजनिक भएको गुगल क्रोम अहिले नम्बर १ इन्टरनेट ब्राउजर बनेको छ । आजको यस ब्लगमा, यही गुगल क्रोम ब्राउजरमा राख्नै पर्ने ५ वटा अत्यन्तै उपयोगी एक्सटेन्सनहरुको चर्चा गर्दैछु ।

१. द ग्रेट सस्पेन्डर
हामी मध्ये धेरै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको, क्रोम ब्राउजरमा अनगिन्ती ट्याब खोल्ने बानी हुन्छ, कतिपय अवस्थामा पेजको शीर्षक त छोडौँ, फ्यावकन आइकन समेत प्रस्ट देखिन्न । कुनै बेला त हाम्रो ट्याबमा दर्जनौँ साइटहरु एक डेढ महिनासम्म पनि बसिरहन्छ, तर फेरि फर्केर त्यो ट्याब/साइट हेर्दैनौ। क्रोममा धेरै ट्याब खोल्दा, ट्याबले कम्प्युटरको धेरै प्रोसेसिङ पावर, मेमोरी आदि खाइदिन्छ । फलस्वरुप ब्राउजर ह्याङ्ग हुने, कम्प्युटर 'स्लो' हुने गर्छ ।


'द ग्रेट सस्पेन्डर' एक्सटेन्सन प्रयोग गरेर क्रोम ब्राउजर 'क्रयास' हुने, ह्याङ्ग हुने, कम्प्युटर स्लो हुने आदि समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ । नामै काफी छ भने झैँ,  'द ग्रेट सस्पेन्डर' ले हामीले खोलेको तर प्रयोग नगरेका ट्याबहरु अटोमेटिक रुपमा केही समयपछि 'सस्पेन्ड' गरिदिन्छ । भन्नको मतलब, ब्राउजरमा मैले एउटा साइट खोलेर समाचार पढ्दैथिँए, तर यत्तिकैमा मलाई अर्को साइट हेर्न मनलाग्यो, म अर्को ट्याबमा अर्को नयाँ साइट खोलेर पढ्नथाल्छु, सम्भवत म अर्को नयाँ ट्याब खोल्छु होला । मैले अर्को ट्याब खोलेर पढिरहँदा, केही समयपछि यो एक्सटेन्सनले अटोमेटिक रुपमा पहिले खोलेको ट्याब 'सस्पेन्ड' (बन्द) गरिदिन्छ । जसले गर्दा, कम्प्युटरको प्रोसेसिङ पावर, मेमोरी आदिको बचत हुन्छ, ब्राउजर ह्याङ्ग हुने, कम्प्युटर स्लो हुने समस्याबाट छुटकारा पाइन्छ । आफूलाई चाहिएको बखत 'सस्पेन्ड' भएको ट्याबमा 'क्लिक' गरेर, फेरि उक्त साइट पढ्न/हेर्न सकिन्छ । 'द ग्रेट सस्पेन्डर' क्रोम वेब स्टोरमा उपलब्ध छ ।



२. मोमेन्टम
मोमेन्टमले क्रोममा नयाँ ट्याबलाई व्यक्तिगत ड्यासबोर्डमा परिवर्तन गरिदिन्छ । आफूले दैनिक गर्नुपर्ने कामलाई 'फोकस' गर्न प्रयोगकर्तालाई यो एक्सटेन्सनले सम्झाउँछ । मोमेन्टम'मा आफूले गर्नुपर्ने कामहरुको 'लिस्ट' पनि तयार गर्न सकिन्छ । यसका साथै, दैनिक नयाँ फोटो, मौसम, चर्चित व्यक्तिका भनाइहरु मोमेन्टमको विशेषता हो । मोमेन्टम क्रोम वेब स्टोरमा उपलब्ध छ ।

३. एडब्लक प्लस
साइट खोल्दा, साइटमा देखिने १० थरि विज्ञापनहरुले 'डिस्ट्रयाक्ट' गरिरहेको छ भने, ती विज्ञापनहरु रोक्नको लागि 'एडब्लक प्लस' राख्नै पर्ने क्रोम एक्सटेन्सन हो । एडब्लक प्लस क्रोम वेब स्टोरबाट राख्न सकिन्छ ।

४. गुगल यु आर एल सर्टनर
यु आर एल सर्टनर अर्थात वेब साइटको एड्रेस छोटो बनाउने टुल पनि राख्नै पर्ने एक्सटेन्सन मध्येमा पर्छ । इन्टरनेटमा देखिएका, भेटिएका वेबसाइटहरु ट्विटर, फेसबुक, ईमेल लगायत विभिन्न माध्यमबाट सेयर गर्नको लागि लिंक छोटो बनाउन यु आर एल सर्टनरहरु अत्यन्तै उपयोगी हुन्छन् । ब्राउजरबाट कुनै साइट सेयर गर्नुपर्यो भने, गुगल सर्टनरको आइकोन क्लिक गर्नुस्, यसले अटोमेटिक रुपमा लिंक छोटो बनाइदिएर, कपि गरिदिन्छ, यसरी छोटो बनाइएको लिंक सोसल मिडिया, ईमेल, च्याट आदि सबैतिर पठाउन सकिन्छ । यसबाहेक आफूले सेयर गरेको लिंक, कसले, कहाँबाट कति पटक क्लिक गर्यो भनेर थाहा पाउन पनि सकिन्छ । वेब साइटका एड्रेसहरु छोटो बनाउन, बिट ली, देखि अनगिन्ती साइटहरु उपलब्ध छन् । गुगल सर्टनर क्रोम वेब स्टोरमा उपलब्ध छ ।


५. ग्रामरली
अंग्रेजीमा लेख्नेहरुका लागि ग्रामरली राख्नै पर्ने एक्सटेन्सन हो । यो एक्सटेन्सनले स्पेलिङ, तथा व्याकरण शुद्धसँग लेख्न सिकाउँछ । अंग्रेजीमा लेख्न रुचाउने वा अंग्रेजीमा लेख्न सिक्न चाहनेहरुका लागि, आफूलाई जाँच गर्नको लागि ग्रामरली एकदमै उपयोगी एक्सटेन्सन हो । ब्राउजरमा एकपटक राखिसकेपछि, जुनसुकै साइटमा पनि ग्रामरली प्रयोग गर्न सकिन्छ । ग्रामरलीको वेब भर्सन पनि उपलब्ध छ । ग्रामरली प्रयोग गर्नको लागि यो लिंकमा क्लिक गरेर क्रोममा एक्सटेन्सन राख्नुहोस्

तपाईलाई मन पर्ने क्रोम एक्सटेन्सन कुन हो?

नेपाली टाइप गर्ने सजिलो तरिका


मदन पुरस्कार पुस्तकालयले २००७ २००३-४ ताका नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट, रोमनाइज्ड र ट्रेडिसनल सार्वजनिक गर्यो । नेपाली टाइपिङ (ट्रेडिसनल) जान्दै नजान्ने (कहिले नेपाली टाइप नगरेको) मैले, मदन पुरस्कार पुस्तकालयले सार्वजनिक गरेको रोमनाइज्ड नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट कम्प्युटरमा राखेर पहिलो पटक कम्प्युटरमा नेपाली भाषामा लेखेँ । यसविचमा कम्प्युटर तथा मोबाइलको लागि धेरै किसिमका नेपाली किबोर्ड लेआउट तथा एप्सहरु आइसकेकाछन्, तर पनि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु नेपाली टाइप गर्नुपर्दा अप्ठ्यारो मान्छन् । मलाई धेरैले सोध्ने गरेको प्रश्न भनेको, "फेसबुकमा कसरी नेपाली टाइप गर्ने?" अत: यो ब्लगमा मदन पुरस्कार पुस्तकालय (मपुपु) ले निर्माण गरेको नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट बारे चर्चा गर्दैछु।

प्रिती, कान्तिपुर लगायतका 'ट्रु टाइप फन्ट' (ttf) प्रयोग गरेर ट्रेडिसनल लेआउटमा नेपाली टाइप गर्ने प्रयोगकर्ताहरुले, नेपाली ट्रेडिसनल युनिकोड किबोर्ड लेआउट राखेर, इन्टरनेटमा सजिलै सँग नेपालीमा लेख्न सक्छन् । भन्नुको मतलब, तपाईलाई पहिले नै नेपाली टाइपिङ आउँछ भने टाइपिङ गर्ने तरिका उही हुन्छ, उही "ब, क, म, न" कै 'फर्म्याट'मा 'टाइप' गर्नुपर्छ, फरक यत्ति हो कि तपाईले कम्प्युटरमा नेपाली युनिकोड ट्रेडिसनल लेआउट राखेको हुनुपर्छ (सेटिङ मिलाएको हुनुपर्छ) ।

नेपाली ट्रेडिसनलमा टाइप नै नगरेकाहरुलाई मैले सँधै मपुपुकै नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड किबोर्ड लेआउट सिफारिश गर्ने गरेको छु । मैले अनुभव गरेको कुरा के हो भने, अधिकांश नेपाली इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु नेपालीमा टाइप गर्नुपर्यो भने, कुनै साइट वा एपमा गएर गुगल ट्रान्सलिटेरेट प्रयोग गरेर (वा प्रितीआदि फन्टमा लेखेको युनिकोडमा कन्भर्ट गरेर) नेपाली भाषामा लेख्छन्, अनि त्यसलाई 'कपी' गर्छन्, अनि कहाँ 'पोस्ट' गर्नुपर्ने हो त्यहाँ गएर 'पेस्ट' गर्छन् । मलाई त यो प्रक्रिया सम्झिँदै झन्झटिलो लाग्छ ।

कतिले गुगल ट्रान्सलिटेरेट (गुगल इनपुट) पनि कम्प्युटरमा राखेका हुन्छन्, तर एउटै शब्दको लागि पनि 'अंग्रेजी स्पेलिङ' मिलाउँदै, आफूलाई चाहिएको शब्द छान्दै राख्नुपर्छ, यसो गर्दा कहिलेकाँही त आफूले लेख्न खोजेकै शब्द पनि लेख्न सकिन्न । गुगल इनपुटकै लेआउटमा आधारित भएर नेपाली टाइप सजिलो बनाउन दर्जनौँ साइट र मोबाइल एप बनेकाछन्, तर मपुपुले तयार गरेको लेआउटका अगाडि यी सबै झन्झटिला लाग्छन् ।


नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड लेआउट
रोमनाइज्ड लेआउटमा अंग्रेजी अक्षरहरुको आधारमा नेपाली अक्षरहरु लेखिन्छ । भन्नको मतलब, अंग्रेजीमा बोल्दा उस्तै सुनिने अक्षरहरलाई सिधै देवनागिरीमा नेपाली अक्षरहरुलाई जोडा मिलाइएको छ, जसले गर्दा कुनै पनि नेपाली अक्षर वा शब्द रोमनाइज्ड लेआउटमा सजिलै लेख्न सकिन्छ । तपाईले नेपाली अक्षरको बनोट छुट्याउना साथ रोमनाइज्डमा खरर नेपाली लेख्न सक्नुहुन्छ ।


हामीले 'ka' - 'क', 'kha' - ख, भनेर पढ्ने गरेका छौँ, तर रोमनाइज्ड लेआउटमा 'क' लेख्नलाई 'k' मात्र लेखे पुग्छ भने 'ख' लेख्नलाई ठूलो 'K' ! तर यही कुरा गुगल ट्रान्सलिटेरेसनमा लेख्नुपर्दा 'k' र 'kha' नै लेख्नुपर्छ । तलका केही उदाहरणहरु हेरौँ ।
k - क
K - ख
g - ग
G - घ
, - ङ
c - च
C - छ
j - ज
J - झ
y - ञ
यी त केही उदाहरणहरु मात्र भए, प्राय: उस्तै सुनिने अक्षरको लागि एउटै 'अंग्रेजी' सानो र ठूलो अक्षर प्रयोग गरिन्छ । नेपाली अक्षरको बनोट (साउन्ड) अनुसार अंग्रेजी अक्षरसँग जोडा मिलाइएको कारण, यो किबोर्ड जो कोहीले पनि सजिलै चलाउन सक्छन् ।
k - क
ka - का
ki - कि
kI - की
ku - कु
kU - कू
ke - के
kE - कै
ko - को
kw - कौ
kM - कं
आकार, उकार, इकार आदि लेख्नको लागि पनि नेपाली अक्षरको बनौट अनुसार अंग्रेजीसँग मिल्दोजुल्दो अक्षर टाइप गरेर लेख्न सकिन्छ । बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने, रोमनाइज्ड लेआउटमा, 'स्पेलिङ' लेख्ने होइन । रोमनाइज्ड लेआउटमा नेपाली अक्षरको बनौट अनुसार मिल्दोजुल्दो अंग्रेजी अक्षर टाइप गर्ने हो । यसले गर्दा नेपाली आफूले चाहे जसरी शुद्धसँग लेख्न सकिन्छ । ह्रस्व तथा दीर्घको लागि shift + अक्षर ले काम गर्छ ।

अनि आधि/काटिएको/जोडिएको अक्षर लेख्नको लागि '/' संकेत प्रयोग गरिन्छ ।
js/to - जस्तो
Akarpos/t - आकारपोस्ट
b/lg - ब्लग
केही अक्षरहरु भने किबोर्डमा भेट्न सकिन्न । ती अक्षरहरुको लागि दुईवटा अक्षर जोडेर लेख्नुपर्ने हुन्छ, तर ती अक्षरहरु पनि बनोटको आधारमा लेखिने भएकोले लेख्ने बानी भएपछि एकदमै सजिलो लाग्छ ।
क्ष = क + ् + ष
त्र = त + ् + र
ज्ञ = ज + ् + ञ
त्त = त + ् + त
द्ध = द + ् + ध
श्र = श + ् + र
द्य = द + ् + य

हिजोआज आएका प्राय: सबै अपरेटिङ सिस्टममा (विन्डोज तथा लिनक्सका भर्सनहरु) पहिले नै मपुपु लेआउटमा आधारित नेपाली युनिकोड किबोर्ड समावेश गरिएको छ, प्रयोगकर्ताले कम्प्युटरको भाषा तथा किबोर्ड सेटिङमा गएर नेपाली युनिकोड (ट्रेडिसनल वा रोमनाइज्ड) छान्नु मात्र पर्छ (विन्डोज एक्सपी तथा विन्डोज सेभेनको लागि नेपाली युनिकोड रोमनाइज्ड राख्ने तरिका पहिले नै ब्लगमा उल्लेख गरेको छु)।

मोबाइलका लागि, हाम्रो पात्रोले निर्माण गरेको, नेपाली किबोर्ड देखि गुगलले निर्माण गरेको गुगल किबोर्डसम्ममा मपुपुको लेआउटमा आधारित नेपाली युनिकोड रोमनाइज्ड र ट्रेडिसनल किबोर्ड समावेश गरिएको छ ।

मोबाइलका लागि बनाइएका किबोर्डहरुमा पनि मपुपुले विकसित गरेको रोमनाइज्ड किबोर्ड लेआउट समावेश गरिएका कारण, कम्प्युटर होस् वा मोबाइल सबैतिर एकै किसिमले लेख्न सकिन्छ ।

गुगल किबोर्ड

हाम्रो किबोर्ड
नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड किबोर्ड लेआउट राख्नुस्, खरर नेपाली टाइप गर्नुस् । तपाईको कम्प्युटरमा पहिले नै रोमनाइज्ड लेआउट (भाषा तथा सेटिङमा गएर किबोर्ड हेर्नुस्) समावेश छैन भने मपुपुको साइटबाट डाउनलोड गरेर इन्स्टल गर्नसक्नुहुन्छ ।

यो पनि -->  टाइप गर्नु नपर्ने किबोर्ड - कापीमा लेखेजस्तो सिधै नेपाली भाषामा लेख्न सकिने, गुगल किबोर्ड