नेपाली टाइप गर्ने सजिलो तरिका


मदन पुरस्कार पुस्तकालयले सन् २००७ मा नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट, रोमनाइज्ड र ट्रेडिसनल सार्वजनिक गर्यो । नेपाली टाइपिङ (ट्रेडिसनल) जान्दै, नजान्ने (कहिले नेपाली टाइप नगरेको) मैले, मदन पुरस्कार पुस्तकालयले सार्वजनिक गरेको रोमनाइज्ड नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट कम्प्युटरमा राखेर पहिलो पटक कम्प्युटरमा नेपाली भाषामा लेखेँ । यसविचमा कम्प्युटर तथा मोबाइलको लागि धेरै किसिमका नेपाली किबोर्ड लेआउट तथा एप्सहरु आइसकेकाछन्, तर पनि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु नेपाली टाइप गर्नुपर्दा अप्ठ्यारो मान्छन् । मलाई धेरैले सोध्ने गरेको प्रश्न भनेको, "फेसबुकमा कसरी नेपाली टाइप गर्ने?" अत: यो ब्लगमा मदन पुरस्कार पुस्तकालय (मपुपु) ले निर्माण गरेको नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट बारे चर्चा गर्दैछु।

प्रिती, कान्तिपुर लगायतका 'ट्रु टाइप फन्ट' (ttf) प्रयोग गरेर ट्रेडिसनल लेआउटमा नेपाली टाइप गर्ने प्रयोगकर्ताहरुले, नेपाली ट्रेडिसनल युनिकोड किबोर्ड लेआउट राखेर, इन्टरनेटमा सजिलै सँग नेपालीमा लेख्न सक्छन् । भन्नुको मतलब, तपाईलाई पहिले नै नेपाली टाइपिङ आउँछ भने टाइपिङ गर्ने तरिका उही हुन्छ, उही "ब, क, म, न" कै 'फर्म्याट'मा 'टाइप' गर्नुपर्छ, फरक यत्ति हो कि तपाईले कम्प्युटरमा नेपाली युनिकोड ट्रेडिसनल लेआउट राखेको हुनुपर्छ (सेटिङ मिलाएको हुनुपर्छ) ।

नेपाली ट्रेडिसनलमा टाइप नै नगरेकाहरुलाई मैले सँधै मपुपुकै नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड किबोर्ड लेआउट सिफारिश गर्ने गरेको छु । मैले अनुभव गरेको कुरा के हो भने, अधिकांश नेपाली इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु नेपालीमा टाइप गर्नुपर्यो भने, कुनै साइट वा एपमा गएर गुगल ट्रान्सिलिरेट प्रयोग गरेर (वा प्रितीआदि फन्टमा लेखेको युनिकोडमा कन्भर्ट गरेर) नेपाली भाषामा लेख्छन्, अनि त्यसलाई 'कपी' गर्छन्, अनि कहाँ 'पोस्ट' गर्नुपर्ने हो त्यहाँ गएर 'पेस्ट' गर्छन् । मलाई त यो प्रक्रिया सम्झिँदै झन्झटिलो लाग्छ । कतिले गुगलकै ट्रान्सिलिरेट (गुगल इनपुट) पनि कम्प्युटरमा राखेका हुन्छन्, तर एउटै शब्दको लागि पनि 'अंग्रेजी स्पेलिङ' मिलाउँदै, आफूलाई चाहिएको शब्द छान्दै राख्नुपर्छ, यसो गर्दा कहिलेकाँही त आफूले लेख्न खोजेकै शब्द पनि लेख्न सकिन्न । गुगल इनपुटकै लेआउटमा आधारित भएर नेपाली टाइप सजिलो बनाउन दर्जनौँ साइट र मोबाइल एप बनेकाछन्, तर मपुपुले तयार गरेको लेआउटका अगाडि यी सबै झन्झटिला लाग्छन् ।

नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड लेआउट
रोमनाइज्ड लेआउटमा अंग्रेजी अक्षरहरुको आधारमा नेपाली अक्षरहरु लेखिन्छ । भन्नको मतलब, अंग्रेजीमा बोल्दा उस्तै सुनिने अक्षरहरलाई सिधै देवनागिरीमा नेपाली अक्षरहरुलाई जोडा मिलाइएको छ, जसले गर्दा कुनै पनि नेपाली अक्षर वा शब्द रोमनाइज्ड लेआउटमा सजिलै लेख्न सकिन्छ । तपाईले नेपाली अक्षरको बनोट छुट्याउना साथ रोमनाइज्डमा खरर नेपाली लेख्न सक्नुहुन्छ ।


हामीले 'ka' - 'क', 'kha' - ख, भनेर पढ्ने गरेका छौँ, तर रोमनाइज्ड लेआउटमा 'क' लेख्नलाई 'k' मात्र लेखे पुग्छ भने 'ख' लेख्नलाई ठूलो 'K' ! तर यही कुरा गुगल ट्रान्सिलिरेसनमा लेख्नुपर्दा 'k' र 'kha' नै लेख्नुपर्छ । तलका केही उदाहरणहरु हेरौँ ।
k - क
K - ख
g - ग
G - घ
, - ङ
c - च
C - छ
j - ज
J - झ
y - ञ 
यी त केही उदाहरणहरु मात्र भए, प्राय: उस्तै सुनिने अक्षरको लागि एउटै 'अंग्रेजी' सानो र ठूलो अक्षर प्रयोग गरिन्छ । नेपाली अक्षरको बनोट (साउन्ड) अनुसार अंग्रेजी अक्षरसँग जोडा मिलाइएको कारण, यो किबोर्ड जो कोहीले पनि सजिलै चलाउन सक्छन् ।
k - क
ka - का
ki - कि
kI - की
ku - कु
kU - कू
ke - के
kE - कै
ko - को
kw - कौ
kM - कं
आकार, उकार, इकार आदि लेख्नको लागि पनि नेपाली अक्षरको बनौट अनुसार अंग्रेजीसँग मिल्दोजुल्दो अक्षर टाइप गरेर लेख्न सकिन्छ । बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने, रोमनाइज्ड लेआउटमा, 'स्पेलिङ' लेख्ने होइन । रोमनाइज्ड लेआउटमा नेपाली अक्षरको बनौट अनुसार मिल्दोजुल्दो अंग्रेजी अक्षर टाइप गर्ने हो । यसले गर्दा नेपाली आफूले चाहे जसरी शुद्धसँग लेख्न सकिन्छ । ह्रस्व तथा दीर्घको लागि shift + अक्षर ले काम गर्छ ।

अनि आधि/काटिएको/जोडिएको अक्षर लेख्नको लागि '/' संकेत प्रयोग गरिन्छ । js/to - जस्तो, b/lg - ब्लग, Akarpos/t - आकारपोस्ट आदि ।

केही अक्षरहरु भने किबोर्डमा भेट्न सकिन्न । ती अक्षरहरुको लागि दुईवटा अक्षर जोडेर लेख्नुपर्ने हुन्छ, तर ती अक्षरहरु पनि बनोटको आधारमा लेखिने भएकोले लेख्ने बानी भएपछि एकदमै सजिलो लाग्छ ।

  • क्ष = क + ् + ष
  • त्र = त + ् + र
  • ज्ञ = ज + ् + ञ
  • त्त = त + ् + त
  • द्ध = द + ् + ध
  • श्र = श + ् + र
  • द्य = द + ् + य


हिजोआज आएका प्राय: सबै अपरेटिङ सिस्टममा (विन्डोज तथा लिनक्सका भर्सनहरु) पहिले नै मपुपु लेआउटमा आधारित नेपाली युनिकोड किबोर्ड समावेश गरिएको छ, प्रयोगकर्ताले कम्प्युटरको भाषा तथा किबोर्ड सेटिङमा गएर नेपाली युनिकोड (ट्रेडिसनल वा रोमनाइज्ड) छान्नु मात्र पर्छ (विन्डोज एक्सपी तथा विन्डोज सेभेनको लागि नेपाली युनिकोड रोमनाइज्ड राख्ने तरिका पहिले नै ब्लगमा उल्लेख गरेको छु)।

मोबाइलका लागि, हाम्रो पात्रोले निर्माण गरेको, नेपाली किबोर्ड देखि गुगलले निर्माण गरेको गुगल किबोर्डसम्ममा मपुपुको लेआउटमा आधारित नेपाली युनिकोड रोमनाइज्ड र ट्रेडिसनल किबोर्ड समावेश गरिएको छ ।

मोबाइलका लागि बनाइएका किबोर्डहरुमा पनि मपुपुले विकसित गरेको रोमनाइज्ड किबोर्ड लेआउट समावेश गरिएका कारण, कम्प्युटर होस् वा मोबाइल सबैतिर एकै किसिमले लेख्न सकिन्छ ।


नेपाली रोमनाइज्ड युनिकोड किबोर्ड लेआउट राख्नुस्, खरर नेपाली टाइप गर्नुस् । तपाईको कम्प्युटरमा पहिले नै रोमनाइज्ड लेआउट (भाषा तथा सेटिङमा गएर किबोर्ड हेर्नुस्) समावेश छैन भने मपुपुको साइटबाट डाउनलोड गरेर इन्स्टल गर्नसक्नुहुन्छ ।

यो पनि -->  टाइप गर्नु नपर्ने किबोर्ड - कापीमा लेखेजस्तो सिधै नेपाली भाषामा लेख्न सकिने, गुगल किबोर्ड

इन्टरनेट स्पिड चेक गर्ने सजिलो तरिका


नेपालमा धेरै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरुको गुनासो छ, आइएसपीले (इन्टरनेट सेवा प्रदायक) भने अनुसारको इन्टरनेट स्पिड दिँदैन । तर अधिकांश प्रयोगकर्ताले आफूले कति स्पिडको इन्टरनेट चलाएको छु भन्ने पनि चाल पाएका हुँदैनन् । अनि केही प्रयोगकर्ताहरु 'बिट्' र 'बाइट्'को गोलचक्करमा परेर आफूले भनेको जति इन्टरनेट स्पिड नपाएको गुनासो गर्छन् ।

वर्षौँदेखि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु 'स्पिडटेस्ट'बाट आफ्नो इन्टरनेटको स्पिड जाँच गरिरहेकाछन् तर स्पिडटेस्टले देखाउने नतिजाले धेरैलाई दिग्भ्रमित पार्ने गरेको छ । अत: आज हामी इन्टरनेट स्पिड चेक गर्नको लागि नेटफ्लिक्सले केही महिना पहिले सार्वजनिक गरेको 'फास्ट डटकम'बारे यहाँ चर्चा गर्दैछौँ । आइएसपीले दिएको इन्टरनेट स्पिड, (नेटफ्लिक्स) प्रयोगकर्ताहरुले सरल र सहज तरिकाले  चेक गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले नेटफ्लिक्सले फास्ट डटकम साइट केही पहिले सार्वजनिक गरेको हो ।

फास्ट डटकमका अनुसार, नेटफ्लिक्सको सर्भरहरुबाट डाउनलोड गरेर फास्ट डटकमले आइएसपीले दिएको स्पिड निर्धारण गर्छ । साधारण प्रयोगकर्ताले, 'पिङ', 'लेटेन्सी' आदि 'टेक्निकल' कुरा भन्दा पनि आइएसपीले दिएको 'डाउनलोड स्पिड' खोज्ने भएकोले यसै अनुसार डाउनलोड स्पिड मात्र देखाइने फास्ट डटकमले उल्लेख गरेको छ ।

कसरी चेक गर्ने इन्टरनेट स्पिड?
मोबाइल, ट्याब, कम्प्युटरमा ब्राउजर खोल्नुस् र फास्ट डटकम (fast.com) मा जानुहोस्, बाँकी काम फास्ट डटकम आफैँले गर्छ ।

फास्ट डटकममा भायानेटको 5 Mbps फाइबर टु होम इन्टरनेट स्पिड चेकको नतिजा
बिट् र बाइट्को गोलचक्कर
हामीले आइएसपीबाट पाउने कनेक्सन बिट् एकाइमा हुने गर्छ। जस्तो हाम्रो १ मेगाबिट् प्रति सेकेन्ड (1 Mbps) को कनेक्सन हो भने हाम्रो डाउनलोड स्पिड १२५ किलोबाइट् प्रतिसेकेन्ड (125 KBps) बराबर हुन्छ । तर हामीले डाउनलोड गर्ने फाइलहरु प्राय: मेगाबाइट्मा हुन्छन् । सिधा रुपमा भन्दा हामीले 1MB को फाइल 1 Mbps इन्टरनेट कनेक्सनमा १ सेकेन्डमा डाउनलोड हुन्छ भनेर बुझ्ने गरेका छौँ तर त्यसो हुँदैन। अझ 1 Mbps इन्टरनेट कनेक्सन भएको ठाउँमा, केही फाइल डाउनलोड गर्दा कम्प्युटरले 125 KBps डाउनलोड स्पिड देखाउँदा हामीलाई सही नसक्नु हुन्छ, आइएसपीले झेल गर्यो भनेर । बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने, १ मेगाबिट् प्रति सेकेन्ड बराबर १२५ किलोबाइट प्रति सेकेन्ड कै स्पिड पाइन्छ (1 Mbps = 125 KBps)।

लु भैगो, यो बिट् र बाइट्को गोलचक्करमा नफस्नुस् । सिधा फास्ट डटकम गएर आफ्नो इन्टरनेट स्पिड हेर्नुस्, भनिएको भन्दा कम स्पिड रहेछ भने तुरुन्त आफ्नो आइएसपीलाई सम्पर्क गर्नुस् ।

फोटोबाट पेन्टिङ बनाउने होइन त? एन्ड्रोइडको लागि आयो प्रिज्म एप

Prisma for Android
केही हप्ता देखि एउटा मोबाइल एपको चर्चा चुलिँदै गएको छ, इन्स्टाग्रामका फिडहरुमा पेन्टिङ जस्ता फोटोहरु छ्यापछ्याप्ति देखिन थालेकाछन् । इन्स्टाग्रामका फिल्टरहरुको सट्टामा धमाधम यही मोबाइल एपका फिल्टरहरु चलाउन थालिएकोछ । आइफोन प्रयोगकर्ताहरुका माझ परिचित प्रिज्म एप, अब एन्ड्रोइडको लागि उपलब्ध भएको छ । प्रिज्म एप मार्फत, विभिन्न फिल्टरहरु लाएर, आफ्नो फोटोलाई पिकासोको पेन्टिङ जस्तै कलात्मक बनाउन सकिन्छ ।

प्रत्येक फोटोलाई कलामा बदल्नुस् (Turn Every Photo into Art) भन्ने ट्यागलाइन सहित आएको प्रिज्म एपले मेसिन लर्निङको (डाटाहरुको मद्दतले कम्प्युटरलाई पढाउने/सिकाउने) मद्दतले तपाईका हरेक फोटोहरुलाई कलात्मक पेन्टिङमा बदलदिन्छ। भ्यान गग्, पिकासो लगायत प्रख्यात कलाकारहरुको शैली (तरिका) प्रिज्म एपबाट बनाइने पेन्टिङमा देख्न सकिन्छ ।

Kathmandu Coffee! #Prisma #Nepal

A photo posted by Aakar Anil (@aakarpost) on


प्रिज्म एपले मेसिन लर्निङ पद्धतिबाट, हामीले अपलोड गरेको फोटोलाई पढेर, विश्लेषण गरेर, हामीले छान्ने फिल्टर अनुसार, नयाँ फोटो बनाउने भएका कारण, प्रिज्म एप चलाउन इन्टरनेट अावश्यक हुन्छ । सरल रुपमा भन्दा, हामीले अपलोड गरेको फोटो, प्रिज्मको कम्प्युटरले पहिले अध्ययन गर्छ, अनि उक्त फोटोलाई हामीले छानेको फिल्टर अनुसार नयाँ फोटो/पेन्टिङ बनाइदिन्छ। हामीले अपलोड गरेको फोटो अध्ययन गरेर, शैली पत्ता लगाएर, सोही अनुसार पेन्टिङ बनाउनु पर्ने भएका कारण, अहिलेको लागि प्रिज्म एप चलाउन इन्टरनेटको आवश्यकता परेको हो । भविष्यमा अफलाइनमै प्रिज्मबाट पेन्टिङ बनाउन सकिएला । हामीले अपलोड गरेको फोटो पढेर, कम्प्युटरले फोटोको बारेमा जान्नु र सोही अनुसार फोटो बनाउनुलाई 'मेसिन (कम्प्युटर) लर्निङ' पद्दति भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

नयाँ फोटो खिचेर वा ग्यालरीबाट पुराना फोटो छानेर, प्रिज्मबाट नयाँ फोटो - पेन्टिङ बनाउन सकिन्छ । यसरी प्रिज्मबाट बनाइका फोटो - पेन्टिङ, सिधै फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम लगायतका सोसल नेटवर्कमा सेयर गर्न सकिन्छ । प्रिज्ममा ३० भन्दा धेरै फिल्टरहरु छन्। प्रिज्मले छिट्टै नै भिडियोको लागि पनि फिल्टर सार्वजनिक गर्ने भएको छ ।

एप्पल एप स्टोर तथा गुगल प्लेस्टोरबाट प्रिज्म एप डाउनलोड गर्नुस्।

गुगल सर्चमा अब भूकम्प सम्बन्धी जानकारी


नेपालमा मात्र होइन, पछिल्लो एक वर्षमा विश्वका विभिन्न ठाउँमा भूँइचालोहरु गइरहेकाछन् । भूँइचालो जानेबित्तिकै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु, भूकम्प कहाँ, कतिको गयो, के भयो भनेर भूकम्प सम्बन्धि जानकारी दिने साइटहरु, भूकम्प सम्बन्धि जानकारी दिने ट्विटर एकाउन्टहरुको खोजी गर्न थाल्छन् । भूकम्पकै जानकारी दिन भनेर, दर्जनौँ मोबाइल एप्सहरु पनि बनाइएकाछन् । तर अब भूकम्पबारे जानकारी लिन धेरै मेहेनत गर्नुपर्दैन, गुगलसर्चबाट सिधै भूकम्पबारे जानकारी लिनसकिन्छ ।


भूकम्पसँग सम्बन्धित उस्तै किसिमका शब्दहरु (earthquake, earthquake near me, etc.)  गुगलमा टाइप गरेर, भूकम्पबारे जानकारीहरु लिनसकिन्छ । नतिजामा सबैभन्दा माथि भर्खरैको ठूलो भूकम्पबारे, नक्सा सहित, कहाँ, कतिको भूकम्प गयो भनेर देखाउँछ । त्यस लगत्तैको कार्डमा गुगलले भर्खरैका अन्य भूकम्पहरु देखाउँछ । अंग्रेजी भाषाको साथसाथै नेपाली भाषामा पनि गुगलमा सर्च गरेर भूँइचालो सम्बन्धि जानकारी लिन सकिन्छ ।


विश्वमा वर्षभरिमा करिब ५ लाख भूकम्पहरु जान्छन्, जसमध्ये करिब १ लाख भूँइचालो महशुस गर्न सकिन्छ । राष्ट्रिय भूकम्प मापन केन्द्रका अनुसार गोरखा भूकम्पपछि हालसम्म ४ सय ६० भन्दा धेरै ४ वा सो भन्दा माथि म्याग्निच्युडको भूँइचालो नेपालमा गएकोछ ।

हाम्रो पात्रोको नयाँ संस्करण आजबाट

Hamro Patro New Update

नेपालीहरु माझ परिचित, १० लाख भन्दा धेरै पटक डाउनलोड भएको हाम्रो पात्रोको नयाँ संस्करण १०.९.०, थप नयाँ सुविधाहरुको साथ आजबाट प्लेस्टोरमा उपलब्ध भएकोछ । गत वर्ष सेप्टेम्बरमा डिजाइनमा व्यापक सुधार गरेको हाम्रो पात्रोले यस पटक डिजाइनको साथ साथै, उपलब्ध सामाग्रीहरु पढ्ने/हेर्ने तरिकामा सुधार गरेको छ । हाम्रो पात्रो, क्यालेन्डर/पात्रोको लागि मात्र नभइ, दैनिक खबर पढ्न, लोडसेडिङबारे जानकारी लिन, अर्थ बजार बुझ्न, रेडियो सुन्न आदि विविध रुपमा प्रयोग हुँदै आएकोछ । यसब्लगमा हाम्रो पात्रोको नयाँ संस्करणमा आएका नयाँ सेवा सुविधाहरु बारे चर्चा गर्दैछौँ ।

सम्बन्धित समाचार
हाम्रो पात्रोमा समाचार धेरै पहिले देखि नै उपलब्ध भएपनि, उस्तै समाचार या भनौँ एउटा कुनै विषयमा सूचना, समाचार पाउन निकै खोज्नुपर्ने हुन्थ्यो । हाम्रो पात्रको नयाँ संस्करणमा थपिएको सम्बन्धित समाचार (Similar) सेवाले एउटा विषयका समाचार हेर्न/पढ्न खोज्ने प्रयोगकर्ताहरुलाई थप सजिलो बनाइदिएको छ । जस्तो तपाई सूचना-प्रविधिका मात्रै समाचार हेर्न/पढ्न चाहनुहुन्छ भने, कुनै एउटा सूचना-प्रविधिको समाचारसँग सम्बन्धित समाचारहरु त्यहीँबाट हेर्न सक्नुहुन्छ ।

Hamro Patro

नेपाली न्युज माइनिङ इन्जिन प्रयोग गरेर एउटै विषयका उस्तै समाचारहरु, विभिन्न स्रोतहरुबाट लिएर हाम्रो पात्रोमा सुचिकृत गरेर देखाइएको हो । मेसिन लर्निङ पद्दतिबाट नेपाली भाषा सम्बन्धि तालिम गराइएको 'नेपाली न्युज माइनिङ इन्जिन'ले नेपाली भाषामा उस्तै प्रकारका समाचार देखाउने कार्यमा ९० प्रतिशत सफलता हासिल गरेको, हाम्रो पात्रोका शंकर उप्रेतीले ब्लगमा उल्लेख गरेका छन् । समयसँगै नेपाली न्युज माइनिङ इन्जिनमा सुधार हुँदै जाने हाम्रो पात्रो टिमले जनाएकोछ । प्रयोगकर्ताहरुले रुची र छनौट अनुसार आफूलाई मन परेका सामाग्री एकै ठाउँमा पढ्न पाउने बनाउनु, हाम्रो पात्रो टिमको सफलता हो ।

डाटा स्पिड अनुसार तस्विर गुणस्तर
तपाई थ्रिजी, फोरजी वा वाइफाइमा हाम्रो पात्रो चलाउनुहुन्छ भने, तस्विर लोड गर्न खासै समस्या नहोला । तर तपाई टुजी नेटवर्कमा हुनुहुन्छ वा लिमिटेड डाटा प्याकेजमा हुनहुन्छ भने, ठूला फोटोहरु लोड गर्न कठिन हुन्छ । प्रयोगकर्ताहरुको नेटवर्कको समस्यालाई ध्यानमा राखेर हाम्रो पात्रोले डाटा स्पिड/नेटवर्क अनुसार तस्विरको गुणस्तर (क्वालिटि) स्वत घटबढ हुने सुविधा थपेको छ । मानौँ, तपाई टुजी नेटवर्कमा हुनुहुन्छ भने, हाम्रो पात्रोले टुजी नेटवर्कको लागि 'अप्टिमाइज' गरेको कमसल गुणस्तरको तस्विर देखाउँछ छ तर तपाईको ईन्टरनेट कनेक्सन राम्रो छ भने, ओरिजिनल तस्विर देखाउँछ । तर तपाई आफ्नो ईन्टरनेट डाटा बचाउन चाहनुहुन्छ भने, सेटिङबाटै तस्विरको क्वालिटि घटाउन सक्नुहुन्छ ।

पञ्चाङ्ग
हाम्रो पात्रोले पञ्चाङ्गलाई यस संस्करणमा थप सुधार गरेको छ, अब कुनै पनि दिन कति बजेबाट तिथी शुरुवात हुन्छ, कतिबजे सकिन्छ भन्नेकुरा सजिलै थाहा पाउन सकिन्छ । पञ्चाङ्गमा नेपाल संवत सँगै दैनिक सुर्योदय, सूर्यास्त, चन्द्रोदय र चन्द्र अस्तको समय पनि उल्लेख गरिएकोछ।

तरकारी बजार
अब तरकारी र फलफूलको बजार मुल्य पनि दैनिक रुपमा हाम्रो पात्रोमा हेर्न सकिन्छ । प्रयोगकर्ताहरुले तरकारी बजार मार्फत् कालिमाटी थोक तथा खुद्रा तरकारी बजार ब्यबस्थापनले तोकेबामेजिम खुद्रा र थोक दुवै मूल्यहरु एपमा प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।

Hamro Patro

लोडसेडिङ विजेट अपडेट
हाम्रो पात्रको 'टुडे' विजेटमा लोडसेडिङको नोटिफिकेशन थप गरिएको छ । अब मिती र लोडसेडिङ नोटिफिकेशन एउटै विजेटमा देख्न सकिन्छ ।

Hamro Patro

माथि उल्लेख गरिएका सुविधाहरु हाम्रो पात्रको नयाँ एन्ड्रोइड एपमा उपलब्ध छन् । हाम्रो पात्रको नयाँ संस्करण प्लेस्टोरबाट डाउनलोड वा अपडेट गर्नुहोस् । हाम्रो पात्रो, १० लाख भन्दा धेरै प्रयोगकर्ता रहेको हाम्रो नेपाली किबोर्डको निर्माता पनि हो ।

Read Aakar Post in Google Play Newsstand (Android/iOS)

मार्क जुकरबर्गले सुरक्षाका लागि ल्यापटपको क्यामेरामा टाँसे सेतो टेप [Cyber Security]

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मार्क जुकरबर्गले अघिल्लो हप्ता उनको आफ्नो फेसबुक प्रोफाइलमा सेयर गरेको एउटा फोटोको इन्टरनेटमा व्यापक चर्चा भयो । फोटो सेयरिङ एप् इन्स्टाग्रामको प्रयोगकर्ता ५० करोड पुगेको जानकारी दिन, जुकरबर्गले फेसबुकमा फोटो पोस्ट गरेका थिए ।

Mark Zuckerberg Covers his laptop camera and mic

मार्क जुकरबर्गले अपलोड गरेको फोटोमा, उनको ल्यापटपको वेवक्याम र माइकको ज्याकलाई टेपले छोपिएको देखिन्छ । धेरैलाई सामान्य लाग्ने यो फोटोले ईन्टरनेट सुरक्षाको अर्को खतारनाक पाटो उजागर गरेको छ । केही हप्ता पहिले मात्रै ह्याकरहरुले मार्क जकरबर्गको लिङ्कड्इन र ट्विटर प्रोफाइल ह्याक गरेका कारणबाट पनि यस फोटोको चर्चा चुलिएको हो । मार्क जुकरबर्गले आफ्नो ल्यापटपको वेवक्याम र माइक्रोफोनको ज्याक टेपले टाँसेको कुरा क्रिस ओल्सन नामक ट्विटर प्रयोकर्ताले ट्विटमा औँल्याएका थिए ।


वेवक्यामलाई टेपले छोप्नुलाई केहीले मार्क जुकरबर्गमा, मानसिक समस्या रहेको समेत भन्न भ्याएका छन् । तर सेक्युरिटि एक्पर्टहरुका अनुसार यो मानसिक समस्या भन्दा पनि, ईन्टरनेटमा सुरक्षित रहने तरिका हो । मार्क, हाइप्रोफाइल व्यक्ति भएका कारण उनी ह्याकरहरुको निशानामा छन् । ह्याकरहरुले फिसिङ वा स्क्याम गरेर ल्यापटपको क्यामेरा तथा माइक्रोफोन सजिलै नियन्त्रणमा लिन सक्छन्, जसमार्फत ह्याकरहरुले, प्रयोगकर्ताले बोलेका कुरा र गतिविधीहरु थाहा पाउनसक्छन् । ह्याकरहरुले ल्यापटपको वेबक्यामबाट प्रयोगकर्ताको गतिविधि रेकर्ड गरेर, गोप्य सूचना थाहा पाउने, भिडियो रेकर्ड गरेर ब्ल्याकमेलिङ गर्ने गर्छन् । यही र यस्तै कुराबाट बच्न मार्कले ल्यापटपको क्यामेरामा टेप टाँसेका हुन्, खैर टेपले कुन तहसम्म अडियो र भिडियो रोक्छ भन्ने बेग्लै बहसको विषय होला। समग्रमा भन्दा, मार्क जुकरबर्गको यो फोटोले सुरक्षा सतर्कता अपनाउन सबैलाई झक्झक्याएको छ ।

कम्प्युटर राखेको कोठामा जुत्ता-चप्पल लगाएर जाँदा कम्प्युटरमा भाइरस सर्छ भनेर, पहिले-पहिले जुत्ता-चप्पल बाहिरै खोलेर राख्ने चलन थियो भनेर हामीले मजाक गर्ने गरेको धेरै भएको छैन । तर अब कसैले ल्यापटपको क्यामेरामा टेप टाँस्नु, नभए भाइरस लाग्ला भनेर भन्यो भने त्यो मजाक नहुनसक्छ ।


ईन्टरनेट जतिजति विस्तारित र बृहत हुँदैछ, त्यति नै मात्रामा असुरक्षा पनि बढ्दैछ तर यसो भन्दैमा आत्तिनु पर्ने कुरा भने छैन । आफ्ना ईन्टरनेटमा भएका खाताहरुमा फरक-फरक तथा दोहोरो पासवर्ड राख्ने, कसैले पठाएको शंकास्पद लिंकहरु नखोल्ने, ईन्टरनेटबाट सफ्टवेयर, एप्स, गेम, फिल्म आदि डाउनलोड गर्दा विचार पुर्याउने, ईन्टरनेटका लोट्रि/चिठ्ठा तथा पैसावाला अफरमा लोभ नगर्ने आदि गरियो भने ईन्टरनेटमा सुरक्षित रहन सकिन्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस्:
Read Aakar Post in Google Play Newsstand (Android/iOS)

भाइबरले ल्यायो नेपाली भाषाका नयाँ स्टिकरहरु

Viber Nepali Stickers

भाइबरले नेपाली प्रयोगकर्ताहरुलाई लक्षित गरेर, नेपाली भाषाका नयाँ स्टिकरहरु सार्वजनिक गरेको छ ।

फ्रेडी, अङ्ग र अप्ठ्यारो गरि ३ वटा नयाँ स्टिकर प्याक सार्वजनिक गरेको हो । नयाँ सार्वजनिक गरिएका फ्रेडी, अङ्ग र अप्ठ्यारो, पहिले नै उपलब्ध अंग्रेजी भाषाका स्टिकहरुलाई नेपाली भाषामा उल्था गरेर ल्याइएको हो । स्टिकहरुले च्याटलाई रमाइलो बनाइदिने र आफ्नो मुड स्टिकरबाट भन्न/देखाउन पाइने कारण च्याटमा स्टिकरहरुको प्रयोग बढ्दो छ । भाइबरले सार्वजनिक गरेको नयाँ स्टिकरहरु भाइबरको स्टिकर मार्केटबाट निशुल्क डाउनलोड गर्न मिल्छ ।

४५ लाख नेपाली प्रयोगकर्ताहरु रहेको भाइबर, फेसबुक मेसेन्जर पछि, नेपालमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने दोस्रो 'मेसेजिङ एप' हो । भाइबरबाट इन्टरनेट मार्फत निशुल्क, फोन र भिडियो च्याट गर्न मिल्छ । भाइबरले, केही हप्ता पहिले सिमित समयको लागि टुबोर्गसँगको सहकार्यमा नेपाली भाषाको 'टुबोर्ग फन स्टिकर' सार्वजनिक गरेको थियो ।

सोसल नेटवर्किङ साइट लिङ्क्डइन २६ खर्बमा बिक्री


माइक्रोसफ्टले, ४३ करोड प्रयोगकर्ता रहेको प्रोफेशनल सोसल नेटवर्किङ साइट लिङ्क्डइन २६ अर्ब डलरमा (करिब २६ खर्ब नेपाली रुपैँया) किन्ने घोषणा गरेको छ । माइक्रोसफ्टका अनुसार, लिङ्क्डइन छुट्टै (आफ्नै) ब्रान्डको रुपमा रहनेछ । अहिलेका लिङ्क्डइनका सिईओ जेफ विनर नै माइक्रोसफ्ट अन्तरगत रहने लिङ्क्डइन सिईओको रुपमा रहनेछन् ।

माइक्रोसफ्ट प्रोफेशनल क्लाउड र लिङ्क्डइन प्रोफेशनल नेटवर्क भएको उल्लेख गर्दै, लिङ्क्डइनका सिइओ जेफ विनरले माइक्रोसफ्टसँग मिलेर अझै धैरै काम गर्न सकिने कुरा आफ्नो ब्लगमा उल्लेख गरेकाछन् । लिङ्क्डइनका सिइओको ब्लगमा आएका कमेन्टहरु सर्सर्ती हेर्दा, लिङ्क्डइनका प्रयोगकर्ताहरु उत्साहित भएको देखिँदैन ।

सत्य नडेला माइक्रोसफ्टको सिइओ भएसँगै, माइक्रोसफ्टले मोबाइल, वेबमा आफ्नो पुरानो स्थान खोज्दै आएको छ ।  हालैका वर्षहरुमा आइफोन तथा एन्ड्रोइडमा रहेका पपुलर एप्सका साथै एन्ड्रोइड ओएस आदिमा लगानी गर्दै माइक्रोसफ्ट, मोबाइलमा छिरेको छ (माइक्रोसफ्टको आफ्नै मोबाइल सफल हुन सकेको भने छैन) । यसैलाई निरन्तरता दिँदै सोसल मिडिया मार्फत आफ्नो बजार बिस्तार गर्न माइक्रोसफ्टले लिङ्क्डइन किनेको हो । अघिल्लो वर्षमात्रै माइक्रोसफ्टले आफ्नो पहिलो ल्यापटप सर्फेस बुक सार्वजनिक गरेको थियो ।


२०१४ मा फेसबुकले ह्वाट्सएपलाई १९ अर्ब डलरमा खरिद गर्दा जिब्रो टोकिएको थियो । फेसबुक-ह्वाटस्एपलाई डिललाई अब माइक्रोसफ्ट - लिङ्क्डइन डिलले बिर्साउने भएको छ ।

लिङ्क्डइन, अन्य सोसल नेटवर्किङ साइट झैँ, प्रोफेशनलहरुका लागि बनाइएको सोसल नेटवर्क हो । लिङ्कड्इनमा बनाइने प्रोफाइलले कतिपय ठाउँमा 'सिभि/वायोडाटा' कै काम गर्छ । हिजोआज, जागिरका लागि लिङ्क्डइनबाट आवेदन दिने, लिङ्क्डइनबाटै छनौट गर्ने गतिविधि बढिरहेको छ ।

ट्विटरमा चलेको एउटा शहर

नेपालमा ट्विटरका प्रयोगकर्ता दिनानु दिन बढ्दै गइरहेछन् । प्रधानमन्त्री देखि स्कुलमा पढ्ने भाइ-बहिनीहरु सम्म ट्विटरबाट आफ्ना कुरा राखिरहेकाछन् । नेता, प्रधानमन्त्री, प्रहरी, आर्मी आदिले आफ्ना ट्विटर एकाउन्टबाट ट्विट गरेर सूचना, जानकारी दिनु अब नौलो रहेन । ट्विटर चलाउनु एउटा कुरा, तर ट्विटरबाटै एउटा शहरको शासन व्यवस्था नै चल्नु अर्को कुरा । स्पेनको एउटा शहरमा ट्विटर कसरी प्रयोग गरिएको छ भनेर न्यु योर्क टाइम्समा मार्क स्कटले लेखेको लेखको मूख्य अंशलाई साभार गरेर यहाँ प्रस्तुत गरिएकोछ ।

स्पेनको हुन् (जुन्) शहरका मेयरको घरमा अप्रिलमा छोरी जन्मिइन् । मेयरले आफ्नी भर्खर जन्मिएको छोरीका लागि ट्विटरमा एकाउन्ट बनाइदिए अनि जन्मिएको खबर, छोरीकै ट्विटरबाट "म जन्मिएँ" भन्दै ट्विट गरेर खबर सार्वजनिक गरे ।

जन्मने बित्तिकै फेसबुक र ट्विटर, किन चाहियो भनेर धेरैलाई चासो लाग्नु र अचम्म लाग्नु स्वाभाविक नै हो, तर यस स्पेनिश शहरका वासिन्दालाई भने यो सामान्य कुरा हो । करिब ३५ सय जनसङख्या रहेको यस शहरमा प्राय: हरेक गतिविधि ट्विटरबाटै हुन्छ । सम्भवत: संसारभरिमै यस शहरका वासिन्दा सबैभन्दा एक्टिभ ट्विटर प्रयोगकर्ताहरु हुन् ।

यस स्पेनिश शहरका वासिन्दाहरु स्थानिय सरकारी निकाय सँग ट्विटरमै कुरा गर्छन् । स्वास्थ जाँचको लागि डाक्टर भेट्नुपर्दा, ट्विटरबाट सिधै म्यासेज गरेर, 'एपोइन्टमेन्ट बुक' गर्छन् । शहरमा केही शंकास्पद गतिविधि देखियो भने, ट्विटरमा सिधै प्रहरीलाई जानकारी दिन्छन् ।

शहरका मेयरका अनुसार, प्राय: सबै काममा ट्विटरको प्रयोग बढेसँगै, शहरको वार्षिक बजेट २०११ देखि प्रतिवर्ष लगभग १३ प्रतिशतको दरले घटेको छ । यति मात्र होइन, शहरवासीले ट्विटरमै मेयरसँग सिधै आफ्ना गुनासो तथा समस्या राख्न पाएसँगै प्रहरीको सङ्ख्यामा पनि भारी कटौति गरिएकोछ ।

न्युयोर्क टाइम्समा मार्क स्कट अघि लेख्छन्, अमेरिकी राष्ट्रपति ओवामा देखि लिएर भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसम्म ट्विटर नियमित रुपमा चलाउँछन् । तर यस शहरमा ट्विटरको महत्व छुट्टै छ, ट्विटर यहाँका वासिन्दाको जिवनको अभिन्न अंग बनिसकेकोछ । यतिसम्म कि स्कुलको 'लन्च मेनु' पनि ट्विटरमा देख्न पाइन्छ ।

स्थानिय निकाय तथा स्थानिय वासिन्दाले २०११ देखि ट्विटर चलाउन सुरु गरेका हुन् । शहरका मेयरले सबै स्थानिय निकायलाई ट्विटरमा एकाउन्ट बनाएर आफ्नो गतिविधि, काम कारवाही सार्वजनिक गर्न आग्रह गरे । प्रहरी, स्कुलदेखि, सडक सरसफाई कर्मचारी समेतले ट्विटरमा आफूले गरेको काम नियमित रुपमा ट्विट गर्ने गर्छन् । ट्विटरमा दोहोरो संवाद गर्न सजिलो हुने कारण, मेयरले फेसबुकको सट्टा ट्विटर रोजेका हुन् ।

स्थानिय निकाय ट्विटरमा आएसँगै, उनीहरुले शहरका वासिन्दालाई आफ्नो ट्विटर एकाउन्ट स्थानिय निकायमा दर्ता गर्न आग्रह गरे। ट्विटर एकाउन्ट दर्ता गरिएको कारण, कसको कुन एकाउन्ट हो भनेर स्थानिय निकायलाई थाहा छ भने ट्विटरमा आएका समस्याहरु, छिटो भन्दा छिटो समधान गर्न पनि सजिलो भएको छ ।

स्थानियले ट्विटरमा आफ्नो एकाउन्ट दर्ता गराएपछि ट्विटरबाटै समस्या तथा गुनासो राख्न स्थानिय निकायले सुझायो । बाटोमा कहिँ बत्ति बिग्रिएको छ, बाटोमा कतै फोहोर छ भने स्थानियले सरकारी निकायमा ट्विट मार्फत जानकारी दिन थाले । (नेपालमा हेल्लो सरकार यस्तै गतिविधिको निरन्तरता हो)। ट्विटरमा आएका समस्याहरु तत्काल सम्बोधन हुन थालेपछि, २०१३ देखि ट्विटरमा गतिविधि झन् ह्वात्तै बढेर गयो ।

सरसफाइ कर्मचारी आफ्नो कामलाई ट्विटरमा अपडेट गर्दै।

ट्विटर एकाउन्ट बनाउन लगाएर मात्रै हुँदैन, ट्विटर कसरी चलाउँदा सबैभन्दा धेरै फाइदा लिन सकिन्छ भन्ने कुरा पनि बुझ्न जरुरी छ । ट्विट, ह्यासट्याग तथा प्राइभेट म्यासेज कसरी गर्ने भनेर भनेर स्थानिय निकायले यस शहरका वासिन्दालाई 'ट्विटर १०१' क्लास पनि दिने गरेको छ । जसका कारण, 'लोकल क्याम्पेन'मा स्थानियहरु ह्यासट्याग सहित आफ्ना कुरा राख्छन् । केही समस्या/गुनासो भए ट्विट तथा म्यासेज गर्छन् ।

स्थानियहरु विरलै मात्र स्थानिय निकायमा फोन गर्छन् वा धाउँछन् । ट्विटरबाटै सबै सूचना आदान प्रदान हुने, गुनासा समस्या समाधान हुने भएपछि, कसले फोन गरिराखोस् ।

यही स्पेनिश शहरकै जस्तो गतिविधी प्राय: सबै तिर देखिन थालेको छ, हाम्रै देशमा पनि प्रधानमन्त्री, मन्त्री, प्रहरी, हेल्लो सरकार आदि ट्विटरमा छन्, विस्तारै स्थानिय निकाय पनि आउलान् । तर ट्विटरबाटै सुशासन कहिले आउला यहाँ? हिजोआज त ट्विटर, जतिबेला खोल्दा पनि पक्ष र विपक्षमा कहिले नटुंगिने वाद-विवाद चलिरहेको हुन्छ। यसो भन्दैमा ट्विटरबाट राम्रा गतिविधि भएकै छैनन् भन्न खोजेको होइन, भर्खरैको एनसेल कर प्रकरण देखि भारतीय दुतावासलाई तेल दिने सम्मका अभियान ट्विटरमा भएकाछन् ।

लेख तथा फोटो साभार: न्यु योर्क टाइम्स

बरहथवा बजार [फोटो]

गोरु किनबेच हुने बजार भएका कारण, सायद बरहथवा नाम रहन गएको होला । पूर्व-पश्चिम राजमार्गबाट करिब १२ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित बरहथवा बजार (हाल नगरपालिका) मा हप्ताको दुई दिन बजार लाग्छ। राजमार्गबाट जम्मा १२ किलोमिटर भएपनि, यो बाटो छिचोल्न गाडीमा लगभग ४५ मिनेट देखि १ घन्टासम्म लाग्छ। सम्भवत सर्लाही जिल्लामा सबैभन्दा धेरै कारोबार हुने ठाउँ बरहथवा हो, तर मैले थाहा पाएदेखि बरहथवाको रुप लगभग उस्तै छ । केही नयाँ घर बनेका छन्, गाविस नगरपालिकामा परिणत भएको छ, केही थान बोर्डहरुमा मधेस सरकार थपिएको छ तर बाँकी कुरामा खासै केही फेरबदल देखिएको छैन ।

सम्भवत: पहिलो पटक बस मैले यहीँ बरहथवामा नै देखेँ हुँला, चढेँ हुँला । बिहानै दूध बोक्ने टायरमा बसेर २ घन्टाको यात्रा पछि, बरहथवा पुगेर धेरै पटक बस चढिएको छ । बरहथवा वरिपरिको भू-भाग/वस्ती कृषीको लागि उर्वर मानिन्छ, अनाज बेच्ने देखि लिएर, दैनिक उपभोग्य वस्तु किन्ने/बेच्ने, गाइवस्तु किनबेच आदि सबैको लागि बरहथवा नै एकमात्र बजार हो। बरहथवा बजारमा दुईवटा चलचित्र हल पहिले देखि नै छन्, सायद पहिलो फिल्म पनि यहीँ हेरियो होला । पहिलो पटक फोन पनि यहीँ देखियो होला । पहिलो पटक मेला नि यहीँ हेरियो होला । सबैभन्दा खड्किने कुरा चाँहि २५-३० सालमा बनेको बाटो अझै पिच भएको छैन, अधिकारको लागि भनेर देश नै धेरैपटक अस्तव्यस्त बनाए, तर बाटोको लागि भनेर यस्तो केही भएको थाहा छैन । थाहा छैन, गाली कसलाई गर्ने हो? सरकारलाई हो वा, सर्लाही जिल्लाबाट पटक पटक मन्त्री भएका महतो, ठाकुरहरुलाई हो? बरहथवासँग जोडिएका धेरै कथाहरु छन्, तिनीहरुलाई समय समयमा भन्दै गरुँला । यस ब्लगमा चाँहि, बरहथवाको केही फोटोहरु लिएर आएको छु ।

नयाँरोडबाट बरहथवा जानेबाटो: ५-६ वर्ष अघिसम्म यो रोडको दुबैतिर जंगल थियो, अहिले खेती गरिन्छ, थाहा छैन फेरि रुख रोपिन्छ या रोपिन्न । जंगल नाश भएको कारण होला, हालैका वर्षमा अत्याधिक गर्मी बढेको छ । कागजमा दर्जनौँ पटक यो बाटो पिच भएको हल्ला छ।

Nayaroad to Barahathawa

बरहथवा बजारको अघिल्लो चोकबाट नियाल्दा: केही नयाँ घर र साइन बोर्ड थपिएकाछन् ।

Barahathawa Sarlahi

लौ यसलाई पनि कालो झण्डा!

Barahathawa Road Network

कतिवटा सिलिन्डर चाहियो?

Gas cylinder in Barahathawa

धुलो उडे नि बाल हो । पकौडा यहीँको मिठो ।

Barahathawa street food

लौ, आयो हजुर पहाडी मस्तानी तेल ! हरेक किसिमका दुखाइएको लागि रे । (रमाइलो कुरो चैँ, हिजोआज स्पिकर बजाउन थालेछन्, भोजपुरी, नेपाली दुवै भाषामा बजाउने रहेछन्, ठ्याक्कै उल्था गरेर)

Pahadi mastani oil in Barahathawa

अझै पनि गोरुगाडा (टायर) को प्रयोग अधिक रुपमा हुन्छ, बजारबाट गाउँसम्म सामान ओसार्न, गाउँबाट अनाज/तरकारी ल्याउन।

Vibrant Barahathawa

मान्छेले तान्ने ठेला । बजारमा सामान ओसार पसार गर्न ।

Barahathawa

लबली स्विट्स ।

Barahathawa Sweets

चढ्नै परेपछि फेसबुक नै चढेर जाउँ काठमाडौँ ।

facebook deluxe Barahathawa

अनिश्चित बस सेवा । लोकल बस समयमा पाउनै मुश्किल, २ घन्टा कुर्नुपर्यो यसैपल्ट पनि ।

Barahathawa bus stop

दुईवटा हलमा यसै गरि सिनेमा लाग्छन्, हिन्दी, भोजपुरी, नेपाली । सहिष्णुता भनेको यही होला सायद, बरहथवा सबैका लागि ।

movies in Barahathawa

मेनरोड एरिया ।

Barahathawa main road

यही कठघेरा झैँ छ, बरहथवा । बाहिरबाट ढल्ला जस्तो देखिए नि, भित्र एकदम ब्यालेन्स छ।

Barahathawa Sarlahi

र केही पुराना ट्विटहरु !