Skip to main content

Posts

Showing posts from July, 2015

आज नेपालमा गुरू पूर्णिमा मनाइँदैछ, यसै सन्दर्भमा गुगलले आफ्नो डुडल मार्फत गुरू पूर्णिमाको शुभकामना दिएको छ ।


विगत केही समय यता देखि, नेपालका चाडपर्व र महत्वपूर्ण दिनहरु गुगलको डुडलमा समेटिन थालेको छ । यसैको निरन्तरता स्वरुप, गुगलले आफ्नो गृहपृष्ठमा हामीलाई अन्धकारबाट उज्यालो तर्फ डोर्याउने, समस्त गुरुहरुको सम्मानमा सेतोपाटी सहितको गुगल डुडल राखेको छ। गुरु पूर्णिमाको डुडल, आज नेपालभर गुगलको गृहपृष्ठमा हेर्न सकिन्छ ।

विकिपेडिया अनुसार, संस्कृत शव्द गुरुको शाब्दिक अर्थ गुको अर्थ अन्धकार र रु को अर्थ प्रकाश भन्ने हुन्छ । 'गिरति अज्ञानं इति गुरूः' अर्थात् अज्ञानलाई हटाएर ज्ञान प्रदान गर्नेलाई गुरू भनिन्छ। यसप्रकार गुरू नै यथार्थ ब्रह्म हो। गुरूपूर्णिमा वेद व्यास जयन्तीको रूपमा पनि मनाइन्छ। वेद व्यासले वेद-वेदान्त, अठार पुराण, उपनिषद्हरू लेखी हिन्दू संस्कृतिलाई ठूलो गुन लगाएका हुन्। यी हिन्दू ग्रन्थ नै हाम्रा मार्गदर्शक हुन्।

मेरा समस्त गुरूहरुमा, गुरू पुर्णिमाको शुभकामना।

तपाई अब दोस्रो देखि चौधौँ शताब्दीमा प्रवेश गर्दैहुनुहुन्छ भन्ने आशय लेखिएको स्वागतव्दारबाट भित्र प्रवेश गरियो । दोस्रो देखि चौधौँ शताब्दी भन्ने बित्तिकै मन यसै रोमाञ्चित भइसकेको थियो । पहाडको फेदीमा रहेको बुजाङ पुरातात्विक संग्राहलयको हातामा पुग्दा, सोचेको भन्दा बेग्लै समय र परिवेशमा पुगियो । शान्त, हरियाली, शताब्दीऔँ लामो ईतिहास बोकेको संग्राहलय लगभग खाली थियो, मान्छेको भिडभाड थिएन । तर त्यहाँ देखिएका र भेटिएका पुरातात्विक वस्तुहरुले भने एउटा अनौठो किसिमको तरङ्ग छाडिरहेको थियो।


मलेसियामा एक हप्ते लामो बसाइका क्रममा, जुनको अन्तिम साता बुजाङ भ्यालीमा रहेको पुरातात्विक संग्राहलय गइएको थियो । कम्बोडिया, थाइल्यान्ड लगायत देशमा पुराना हिन्दू मन्दिरहरु छन् भन्ने सुनेको थिँए, तर मलेसिया मुस्लिम देश भएका कारण मैले यस किसिमको संग्राहलयको आशा राखेको थिँइन । मैले हिन्दुहरुको बारेमा बखान गर्न खोजेको होइन, तर हिन्दु धर्मको प्रवाह धेरै पहिले देखि नै रहेको थाहा पाउँदा छक्क परियो, अनि छाती पनि ढक्क फूल्यो । दोस्रो शताब्दी देखि चौधौँ शताब्दीको बिचमा बनेका मन्दिरहरुका भग्नावशेष, त्यस समयमा प्रयोग हुने …

गुगलप्लसको फोटो सर्भिस 'गुगलप्लस फोटो' गुगलले अगष्ट महिना देखि बन्द गर्ने भएको छ। नझुक्किनुहोला, गुगलले आफ्नो सोसल साइट गुगलप्लसको फोटो सर्भिस बन्द गर्न लागेको हो, गत मे देखि सञ्चालनमा आएको गुगल फोटो यथावत नै रहनेछ। गुगल फोटोमा अनलिमिटेड फोटो अपलोड गर्ने सुविधा छ।

गुगलप्लस फोटो र गुगल फोटोका कारण, प्रयोगकर्ताहरु झुक्किने तथा गुगलले आफ्नो इन्जिनियरिङ दुई तिर फोकस गर्नुपर्ने कारण देखाउँदै गुगलप्लस फोटो बन्द गर्न लागेको हो । गुगलप्लसको फोटो सर्भिस पहिलेबाट नै उत्कृष्ट थियो, त्यसै फोटो सर्भिसको आधारमा गुगल'ले गुगुल प्लस भन्दा बाहिर, गुगल फोटो भनेर छुट्टै फोटो सर्भिस गत मे'मा सुरु गरेको थियो । गुगल फोटोमा अनलिमिटेड फोटो राख्ने सुविधा त छ नै, त्यसबाहेक फोटो सर्च गर्ने सुविधा पनि छ। गुगलप्लस फोटो बन्द भनेर नआत्तिनुहोला, तपाईका फोटोहरु गुगल फोटोमा सुरक्षित रहनेछन् ।


बर्खे बिदाका दिन, घर बस्दा बस्दा वाक्कै लाग्थ्यो। आमा प्राय पर्म भर्न मेला जानु हुन्थ्यो, भाइ घरमै हुन्थ्यो तर त्योसँग फाइट मात्रै पर्थ्यो। हजुरआमा नि हुनुहुन्थ्यो, दिनभर फतफताई मात्रै रहनुहुन्थ्यो। टिभी पनि थियो टि-सिरिजको, तर शनिबार बाहेक अरु दिनमा बिहान नौ देखि बेलुकी पाँच बजेसम्म प्रसारण बन्द हुन्थ्यो। म ४ या ५ कक्षामा पढ्थेँ सायद, कोठैभरी कापी र किताब मिल्केका हुन्थे, बर्खे बिदाको लागि सब बिषयका सरहरुले यत्ति धेरै होमवर्क दिएका हुन्थे तर होमवर्क गर्न फिटक्कै मन लाग्दैनथ्यो। गर्मी उस्तै, पानी नपरेको दिनमा असारको गर्मीको के बयान गरिसाध्य, हन्नामा मकै पड्के जसरी घामले छानाका टिन तातेर पड्किन्थे। पौडीे खेल्न जाउँ भने बिजयपुर खोलो बढेर पुलसम्मै आउँथ्यो, बगाइहाल्यो भने भनेर पौडीन जान पनि डर लाग्थ्यो। अनि भान्छाकोठामा जान्थेँ, खाजा के राखिदिनु भएछ आमाले भनेर हेर्थें, सँधै निख्ला चिउरा। देख्नासाथ हुर्याइदिम जस्तो झोंक चल्थ्यो, तर जतिसुकै खान्न भनेर घुर्की लगाए पनि सुनिदिने कोही हुन्थेन। दिन ढल्दै गएपछि भोकले गलाउँदै लैजान्थ्यो, अनि मन नलाई नलाई त्यही चिउरा हसुर्न पर्थ्यो। तर भोकको मेसाम…

हाम्रा सडकहरुमा आज 'पिच' राख्छन्, केही दिन र हप्तामै ती पिचहरु उप्किएर जान्छन् । अहिले वर्षाको मौसममा, अन्यत्रको कुरै छाडौँ, काठामाडौँकै सडकहरुमा हिँड्न गाह्रो छ । कमसल पिच, त्यसमाथि ढल तथा पानीको अवस्थित निकास, बाटो बिग्रन समय नै लाग्दैन । हाम्रा सडकहरुमा पाइला पाइलामा समस्या हुँदै गर्दा, नेदरल्यान्डमा एउटा कम्पनीले प्लाष्टिकबाट वातावरण मैत्री सडक निर्माण गर्ने योजना बनाउँदै रहेछ।


उक्त वातारण मैत्री सडकले माइनस ४० डिग्रीको चिसो देखि ८० डिग्रीसम्मको तातो थेग्नसक्नेछ । "प्लास्टिक रिसाइकल" गरेर निर्माण गरिने यस किसिमको सडक, अहिले पिच गरेर बनाइने सडकको आयु ३ गुना बढि रहने दावी गरिएकोछ । उक्त सडक 'प्रिफेब्रिकेट' हुनेकारण, सडकहरु चाँडो चाँडो निर्माण गर्न सकिनेछ । ढल, केबल, पानीको लागि सडकको भित्री तहमा पाइपहरु बिच्छ्याउन मिल्छ ।

नेदरल्यान्डमा यो प्रयोग सफल भएको खन्डमा, प्लास्टिक'का सडकहरु अन्यत्र पनि चाँडै देख्न सकिएला । नेपाल जस्तो मुलुकमा यस किसिमको प्रविधी भित्रियो भने, सडक विस्तारको गति केही बढ्थ्यो कि? किनकी हाम्रोमा २०२७ सालमा ग्राभेल गरेर बनाइएको सडक, (…

तपाई एन्ड्रोइड फोन किन्ने सोच्दैहुनुहुन्छ, तर तपाईलाई कुन फोन किन्ने थाहा छैन । बजारमा यति धेरै अप्सन् छन् कि, कहिलेकाँही कुन फोन लिँदा आफूले अधिकतम् फाइदा लिन सकिन्छ भनेर थाहा पाइँदैन । कसैलाई क्यामेराको आवश्यकता फोनले पुरा गरिदियोस् लाग्छ, त कसैलाई राम्रो म्युजिक सिस्टमको। कसैलाई धेरै स्टोरेज चाहिएको छ, त कसैलाई राम्रो प्रोेसेसर भएको फोन । कोही फेसबुक, ट्विटर, विच्याट, भाइबर आदिका लागि मोबाइल रोज्छन् त कोही गेमिङको लागि । नयाँ मोबाइल किन्ने बेला, यो किनौँ कि त्यो किनौँ भइन्छ, अनलाइनमा रिभ्युहरु पनि खोजिन्छ, अनि फोन किनिन्छ । हाम्रो यही फोन खोज्ने र रोज्ने तरिकालाई गुगल'ले सहज बनाउने कोशिस गरेको छ, एन्ड्रोइड साइटमार्फत । गुगल'ले केही हप्ता पहिलेबाट एन्ड्रोइडको साइटमा नयाँ पेज सञ्चालनमा ल्याएको छ, जसमा गएर आफ्नो आवश्यकता अनुसारको फोन छान्न सकिन्छ ।


एन्ड्रोइड साइटको यो पेजबाट फोन खोजिकार्य सुरु हुन्छ । तपाईलाई म्युजिक, क्यामेरा, सोसल मिडिया, वेब ब्राउजिङ आदि इत्यादी के के चाहिएको हो, छानिसकेपछि, गुगलले तपाईलाई तपाईको आवश्यकता अनुसारको फोनहरु देखाउँछ । सामसुङ, एचटिसी, एलजी, मोटोर…

सामाजिक सञ्जालहरुमा पोष्ट, कमेन्ट आदिको रुपमा रमाइला मिम् (meme) राख्ने चलन बढ्दै गएको छ । सामान्यता व्यंग्य गर्नलाई फोटो माथि रमाइलो 'टेक्स्ट' लेखेर मिम् बनाएर इन्टरनेटमा सेयर गरिन्छ । इन्टरनेटमा सेयर गरिने भएका कारण यसलाई 'इन्टरनेट मिम्' पनि भनिन्छ । अवस्था, प्रसंग अनुसारको फोटो अनि त्यसमाथि व्यंग्यात्मक वाणी कसलाई पो मन नपर्ला र?

अरुको इन्टरनेट मिम् देखेर, कहिलेकाँही आफूलाई पनि मिम् बनाउन मनलाग्छ, तर मिम् बनाउन लाग्ने समय, सफ्टवेयर आदि सम्झेरै आँट आउन्न । त्यसो त कहिलेकाँही इन्टरनेटकै विभिन्न साइट चहारेर पनि मिम् नबनाएको भने होइन, अनि प्लेस्टोरमै पनि सयौँ मिम् बनाउने एप्स छन् । पछिल्लो समयमा भने फसम् एप्सले निर्माण गरेको "इन्स्टामिम्" चलाउनथालेको छु ।


एक हजार भन्दा धेरै फोटो रहेको दावी गरिएको 'इन्स्टामिम्' मा आफ्नै फोटो पनि प्रयोग गर्ने सक्ने सुविधा रहेकोछ । एपमा गएर त्यहीँ भएको फोटो छानेर वा आफ्नै फोटो अपलोड गरेर, त्यसमाथि लेख्न सकिन्छ । फोटोमाथि लेखिएको शब्दलाई सानो ठूलो बनाउने देखि लिएर रंग पनि परिवर्तन गर्न सकिने सुविधा छ । फोटोमाथि लेखिएका अक्…

फेसबुक सँधै चलाइरहँदा पनि कतिपय साथीभाइहरु सँग टाढा भइएकोहुन्छ । उनीहरुले लेखेका पोष्ट तथा फोटोहरु न्युजफिडमा देखिन्न, न्युजफिडमा नदेखिएपछि नौलो भइन्छ आफ्नै साथीहरुसँग पनि । आफूलाई मन नपर्ने, 'देख्ने बित्तिकै लाइक गर्नुस्', 'दर्शन गरिहाल्नु्स', 'सेयर गरिहाल्नु्स' शैलीका पोष्टहरुले कहिलेकाँही पुरै टाइमलाइन कब्जा गरेको हुन्छ त कहिले अश्लिल सामाग्री तथा नचाहिँदा समाचार पोर्टलका लिंकहरुले । आफूलाई मन नपरेका र नचाहिएका कुराहरुलाई अनफलो गर्ने, लुकाउने सुविधा फेसबुकमा छ, तर पनि त्यो सोचेजति प्रभावकारी भएको देखिन्न ।

हामीले फेसबुकमा गर्ने अन्तरक्रियाको आधारमा फेसबुकले 'अटोमेटिक' रुपमा तिनै पेज र साथीहरुको अपडेट हामीलाई देखाउँछ । हामीले लाइक/कमेन्ट गरेको आधारमा, हामीलाई फेसबुक न्युजफिडमा अपडेटहरु देखाइन्छ तर निश्चित सुत्रमा रहेर बनाइएको रोबटले, हाम्रो कुराहरु पूर्ण रुपमा बुझ्न सक्दैनन्। फलस्वरुप, हरेक किसिमका चाहिएका/नचाहिएका अपडेटहरु टाइमलाइनमा देखिन्छन्, जसका कारण कहिलेकाँही फेसबुक प्रति नै वितृष्णा उत्पन्न हुन्छ । यही विविध कुराहरु मनन गर्दै, फेसबुकले न्युजफ…

ट्विटरमा जन्ममिती देखिँदैन तर पनि ट्विटरमा जन्मदिनको शुभकामना दिने चलन भने चलिरहेकै छ। सायद सबैतिर यस्तै चलन चलिरहेको भएर होला, अब ट्विटरमा 'जन्ममिती' पनि नयाँ 'फिचर' बनेर आएकोछ । तपाईले आफ्नो जन्ममिती/जन्मदिन ट्विटर प्रोफाइलमा देखाउन सक्नुहुन्छ ।


ट्विटरमा कसरी जन्ममिती देखाउने?
ट्विटरमा 'इडिट प्रोफाइल'मा गएर 'बर्थडे' सेक्सनमा आफ्नो जन्ममिती राख्न सकिन्छ । त्यसपछि, आफ्नो इच्छा अनुसार, कसलाई जन्ममिती देखाउने भनेर निर्धारण गर्न सकिन्छ । जस्तो कि आफ्ना फलोअर्सलाई, वा आफूले फलो गरेकालाई वा दुई तर्फबाट फलो गरिएकोलाई, वा आफ्नो लागि मात्रै भनेर पनि राख्न सकिन्छ ।

आकारपोष्ट एप् गुगल प्लेमा उपलब्ध छ