ट्विटरमा चलेको एउटा शहर

नेपालमा ट्विटरका प्रयोगकर्ता दिनानु दिन बढ्दै गइरहेछन् । प्रधानमन्त्री देखि स्कुलमा पढ्ने भाइ-बहिनीहरु सम्म ट्विटरबाट आफ्ना कुरा राखिरहेकाछन् । नेता, प्रधानमन्त्री, प्रहरी, आर्मी आदिले आफ्ना ट्विटर एकाउन्टबाट ट्विट गरेर सूचना, जानकारी दिनु अब नौलो रहेन । ट्विटर चलाउनु एउटा कुरा, तर ट्विटरबाटै एउटा शहरको शासन व्यवस्था नै चल्नु अर्को कुरा । स्पेनको एउटा शहरमा ट्विटर कसरी प्रयोग गरिएको छ भनेर न्यु योर्क टाइम्समा मार्क स्कटले लेखेको लेखको मूख्य अंशलाई साभार गरेर यहाँ प्रस्तुत गरिएकोछ ।

स्पेनको हुन् (जुन्) शहरका मेयरको घरमा अप्रिलमा छोरी जन्मिइन् । मेयरले आफ्नी भर्खर जन्मिएको छोरीका लागि ट्विटरमा एकाउन्ट बनाइदिए अनि जन्मिएको खबर, छोरीकै ट्विटरबाट "म जन्मिएँ" भन्दै ट्विट गरेर खबर सार्वजनिक गरे ।

जन्मने बित्तिकै फेसबुक र ट्विटर, किन चाहियो भनेर धेरैलाई चासो लाग्नु र अचम्म लाग्नु स्वाभाविक नै हो, तर यस स्पेनिश शहरका वासिन्दालाई भने यो सामान्य कुरा हो । करिब ३५ सय जनसङख्या रहेको यस शहरमा प्राय: हरेक गतिविधि ट्विटरबाटै हुन्छ । सम्भवत: संसारभरिमै यस शहरका वासिन्दा सबैभन्दा एक्टिभ ट्विटर प्रयोगकर्ताहरु हुन् ।

यस स्पेनिश शहरका वासिन्दाहरु स्थानिय सरकारी निकाय सँग ट्विटरमै कुरा गर्छन् । स्वास्थ जाँचको लागि डाक्टर भेट्नुपर्दा, ट्विटरबाट सिधै म्यासेज गरेर, 'एपोइन्टमेन्ट बुक' गर्छन् । शहरमा केही शंकास्पद गतिविधि देखियो भने, ट्विटरमा सिधै प्रहरीलाई जानकारी दिन्छन् ।

शहरका मेयरका अनुसार, प्राय: सबै काममा ट्विटरको प्रयोग बढेसँगै, शहरको वार्षिक बजेट २०११ देखि प्रतिवर्ष लगभग १३ प्रतिशतको दरले घटेको छ । यति मात्र होइन, शहरवासीले ट्विटरमै मेयरसँग सिधै आफ्ना गुनासो तथा समस्या राख्न पाएसँगै प्रहरीको सङ्ख्यामा पनि भारी कटौति गरिएकोछ ।

न्युयोर्क टाइम्समा मार्क स्कट अघि लेख्छन्, अमेरिकी राष्ट्रपति ओवामा देखि लिएर भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसम्म ट्विटर नियमित रुपमा चलाउँछन् । तर यस शहरमा ट्विटरको महत्व छुट्टै छ, ट्विटर यहाँका वासिन्दाको जिवनको अभिन्न अंग बनिसकेकोछ । यतिसम्म कि स्कुलको 'लन्च मेनु' पनि ट्विटरमा देख्न पाइन्छ ।

स्थानिय निकाय तथा स्थानिय वासिन्दाले २०११ देखि ट्विटर चलाउन सुरु गरेका हुन् । शहरका मेयरले सबै स्थानिय निकायलाई ट्विटरमा एकाउन्ट बनाएर आफ्नो गतिविधि, काम कारवाही सार्वजनिक गर्न आग्रह गरे । प्रहरी, स्कुलदेखि, सडक सरसफाई कर्मचारी समेतले ट्विटरमा आफूले गरेको काम नियमित रुपमा ट्विट गर्ने गर्छन् । ट्विटरमा दोहोरो संवाद गर्न सजिलो हुने कारण, मेयरले फेसबुकको सट्टा ट्विटर रोजेका हुन् ।

स्थानिय निकाय ट्विटरमा आएसँगै, उनीहरुले शहरका वासिन्दालाई आफ्नो ट्विटर एकाउन्ट स्थानिय निकायमा दर्ता गर्न आग्रह गरे। ट्विटर एकाउन्ट दर्ता गरिएको कारण, कसको कुन एकाउन्ट हो भनेर स्थानिय निकायलाई थाहा छ भने ट्विटरमा आएका समस्याहरु, छिटो भन्दा छिटो समधान गर्न पनि सजिलो भएको छ ।

स्थानियले ट्विटरमा आफ्नो एकाउन्ट दर्ता गराएपछि ट्विटरबाटै समस्या तथा गुनासो राख्न स्थानिय निकायले सुझायो । बाटोमा कहिँ बत्ति बिग्रिएको छ, बाटोमा कतै फोहोर छ भने स्थानियले सरकारी निकायमा ट्विट मार्फत जानकारी दिन थाले । (नेपालमा हेल्लो सरकार यस्तै गतिविधिको निरन्तरता हो)। ट्विटरमा आएका समस्याहरु तत्काल सम्बोधन हुन थालेपछि, २०१३ देखि ट्विटरमा गतिविधि झन् ह्वात्तै बढेर गयो ।

सरसफाइ कर्मचारी आफ्नो कामलाई ट्विटरमा अपडेट गर्दै।

ट्विटर एकाउन्ट बनाउन लगाएर मात्रै हुँदैन, ट्विटर कसरी चलाउँदा सबैभन्दा धेरै फाइदा लिन सकिन्छ भन्ने कुरा पनि बुझ्न जरुरी छ । ट्विट, ह्यासट्याग तथा प्राइभेट म्यासेज कसरी गर्ने भनेर भनेर स्थानिय निकायले यस शहरका वासिन्दालाई 'ट्विटर १०१' क्लास पनि दिने गरेको छ । जसका कारण, 'लोकल क्याम्पेन'मा स्थानियहरु ह्यासट्याग सहित आफ्ना कुरा राख्छन् । केही समस्या/गुनासो भए ट्विट तथा म्यासेज गर्छन् ।

स्थानियहरु विरलै मात्र स्थानिय निकायमा फोन गर्छन् वा धाउँछन् । ट्विटरबाटै सबै सूचना आदान प्रदान हुने, गुनासा समस्या समाधान हुने भएपछि, कसले फोन गरिराखोस् ।

यही स्पेनिश शहरकै जस्तो गतिविधी प्राय: सबै तिर देखिन थालेको छ, हाम्रै देशमा पनि प्रधानमन्त्री, मन्त्री, प्रहरी, हेल्लो सरकार आदि ट्विटरमा छन्, विस्तारै स्थानिय निकाय पनि आउलान् । तर ट्विटरबाटै सुशासन कहिले आउला यहाँ? हिजोआज त ट्विटर, जतिबेला खोल्दा पनि पक्ष र विपक्षमा कहिले नटुंगिने वाद-विवाद चलिरहेको हुन्छ। यसो भन्दैमा ट्विटरबाट राम्रा गतिविधि भएकै छैनन् भन्न खोजेको होइन, भर्खरैको एनसेल कर प्रकरण देखि भारतीय दुतावासलाई तेल दिने सम्मका अभियान ट्विटरमा भएकाछन् ।

लेख तथा फोटो साभार: न्यु योर्क टाइम्स