Skip to main content

दाइजो र नयाँ नेपाल

गगन थापा को बिहे को चर्चा देश भरी नै भइरहेको छ, उनको भनाइ सबै टिभी,रेडियो,पत्रपत्रिका,साइट,ब्लगमा छाइरहेकाछन् । नेपाली कांग्रेसको समानुपातिक तर्फबाट नयाँ-नेपालको संविधान सभा को निर्माण मा गइसकेका गगन थापाले अस्ति भर्खर विवाह गरेकाछन् । उनले विवाह मा लाग्ने सम्पूर्ण खर्च पाटन अस्पतालको आइसियु को लागि दिने घोषणा पनि गरिसकेका छन् ।

काठमाडौँ उपत्यकामा थापाले यी कुराहरु भनिरहँदा उता पूर्व संखुवासभाको खाँदवारीमा भने विवाहमा मोटरसाइकल,कम्प्युटर,सुन आदी नदिएको भन्दै बेहुला पक्षले बेहुली फिर्ता गरेका छन् । समाचार अनुसार गत आइतवार (२०६५,वैशाख १५ गते) भएको विवाहमा राम्रा कपडा,उच्च गुणस्तरका फर्निचर आदी नदिएको भन्दै खाँदवारी-१० नयाँबजारका बेहुला वसन्तकुमार चापागाईँले बेहुली खाँदवारी-३, झरीथुम्का की वविता पोखरेललाई मंगलबार उनकै घर लगेर छाडेर आएका छन् ।

यी दुवै युवा “नयाँ नेपाल” का “तपाई-हामी”हरुका प्रतिनिधि पात्र हुन् । तर यी दुइ बिच यत्तिका भिन्नता किन ? किन समाजमा विद्दयमान कुसंस्कार को अन्त्य हुनसकेको छैन ? किन दाइजो को निहुँमा अपराधिक घटनाहरु दिनहुँ बढिरहेका छन् ? मान्छेहरु ले मानविय धरातल किन विर्सदैँ गइरहेका होलान् ? आदी-आदी कुराहरु मेरो दिमागमा आएर ताण्डव गरिरहेकाछन् ।

सुन्दा र कुरा गर्दा सामान्य लाग्ने यी घटनाहरु ले ठूला-ठूला दुर्घटना र मानसिक आघात निम्त्याइरहेकाछन् । वास्तवमा भन्ने हो भने मान्छे को महत्वकांक्षाहरुका कारणले गर्दा यस्ता “दाइजो-प्रथा”हरु ले हामी बिच गहिरो जरा गाडिरहेकाछन् । अनी हामी मानवियतालाई लत्याइरहेका छौँ, धन-सम्पतिका लागि तर महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको “हातका मैला, सुनका थैला के गर्नु धनले” भन्ने कुरा भने भट्याउन छाडेका छैनौँ। चेतना को कमीले यस्ता घटनाहरु घट्ने गरेका छन् भनौँ भने,यस्ता घटनाहरु शिक्षित भनिएका परिवारमा नै धेरै घटिरहेकाछन् । यी दाइजोप्रेमी चापागाईँ पनि १२ कक्षामा पढिरहेका छन्, कक्षाका हिसाबले भन्ने हो भने उनलाई शिक्षित मान्नैपर्छ तर उनी र उनको परिवार को व्यबहार हेर्दा लाग्छ उनीहरु मान्छेका नाउँमा कलंक हुन । उनीहरु नरपशु नै हुन्, यो ठोकुवा गर्न हामीलाई कुनै आपत्ति छैन र सायद उनीहरुलाई पनि आपत्ति छैन होला, अन्यथा यस्ता निच व्यवहार उनीहरुले भुलेर पनि गर्ने थिएनन् ।

यहाँ मान्छेहरुलाई भनेर,सम्झाएर यस्त प्रथाहरु तह लाग्ने छाँट देखिएको छैन, त्यसैले यस्ता घटनाहरुका सम्बन्धमा कडा कानुन मात्र नबनिकन कानुन को कडा कार्यान्वयन पनि गरिनुपर्छ । साथै यी चापागाईँ परिवारलाई पनि राम्रै पाठ पढाउनु जरुरी छ । आशा छ, यस सम्बन्धमा सरोकारवाला पक्ष तथा अधिकारकर्मीहरुले बुलन्द आवाज उठाउने छन् र ती पिडक तथा दाइजोप्रेमीहरुलाई कडा भन्दा कडा हदैसम्मको सजाय दिलाउनेछन् ।

नेपाली समाजमा विवाहलाई एक पवित्र बन्धन को रुपमा लिने गरिएकोछ । तर यस्तो पवित्र बन्धन हिजोआज दाइजो को कारणले नै बिग्रेका उदाहरणहरु प्रशस्त छन् । विवाहमा “को भन्दा को कम” भनि धनिमानीले देखाउने रवाफका कारण नै यस्ता घटनाहरुले बढावा पाइरहेकछन् । अत: विवाह को दाइजो सम्बन्धमा नै कडा कानुन बनाउनुपर्ने आवश्यकता टड्कारो रुपमा देखिएको छ ।

यस्ता समस्याहरुबाट मुक्ति पाउन “नयाँ-नेपाल” मा कस्तो खाले संविधान बनाइनुपर्छ होला ?

Comments

  1. 'दाईजो र नयाँ नेपाल' तपाईंको छोटो आलेख मनपर्यो । यस्ता सामाजिक बिसंगतीहरुबाट हाम्रो समाज क्रमश उठ्ने क्रममा छ । मान्छेभित्रको चेतनाको ढोका संधै शिक्षाले नै खोल्छ भन्ने कुरालाई होइन भनेर चापागाईँ परिवारले देखाईदिएको छ । कानुनको कडाईका साथ कार्यान्वयन नगरिए सम्म यस्ता घट्नाहरु दोहोरिरहन्छन । मलाई कुनैबेला आफैले लेखेको गजलको यौटा टुक्रा याद आयो -

    लेखे लेख्नेले किताबमा नीति कानुन सबै ,
    तिनैले धज्जी उडाए बबुरो कानुन रोयो ।

    ReplyDelete
  2. आकार जि!

    मलाई लाग्छ यो समस्या तपाईले भने जस्तै कानून मात्रै बनाएर पक्कै पनि समाधान हुदैन।

    मानिसको धारणामा बिचारमा आमूल परिवर्तन ल्याउन सकेमा मात्रै यसको समाधान हुनसक्छ । तर दु:ख नगरि कनै आर्काको सम्पतिमा मोज गर्ने मनाशाय राख्‍ने यस्ता दाईजो पिपासुको भने समाजमा यसरिनै बिरोध हुनु जरुरी छ ।

    एक चोटि यसरी दाओजो मागेर बदनाम हुनेलाई सामाजिक बहिस्कार गरि पछि कसैले पनि छोरि नदिने गर्न सके यि कृपणहरु केहि तह लाग्थे कि?

    ReplyDelete
  3. bibahako barema manchheko laalachi soch le baki jiwan bhari usalae pida din6 ni akar ji....

    ReplyDelete
  4. yes you are right aakar and dilip jee मानिसको धारणामा र बिचारमा परिवर्तन ल्याउन सकेमा मात्रै यसको समाधान हुनसक्छ ।

    ReplyDelete
  5. Very good article. We have to fight with thist types of social unjustice. No other ways.

    ReplyDelete
  6. We need a very good and dedicated public education campaign first. Second, public figures like politicians and actors should make their marriages as low profile as possible. These are the people whom general population takes as examples and wants to imitate.
    And we will always need strict rules and regulations. But rules and regulations wilbe useless if they are not applied strictly and for all.

    ReplyDelete
  7. Very good article!!!
    यस्को बिरोधमा चर्को आवाज उठाउनु पर्छ र स्थानिय स्तर बाट नै सामाजिक बहिसकार गरी ती पिडक तथा दाइजोप्रेमीहरुलाई कडा भन्दा कडा हदैसम्मको सजाय दिलाउनुपर्छ

    ReplyDelete
  8. Dowry system is a serious social problem in Nepali society. There should be proper laws regarding it in order to make a 'New Nepal' .

    ReplyDelete
  9. bibahako barema manchheko laalachi soch le baki jiwan bhari usalae pida din6 ni akar ji....

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

Romanized Nepali Unicode

Download and Install Nepali Unicode Romanised to write in Nepali all over the web. First of all, you have to Download and Run the Program on your computer. Then, you have to do some settings on your computer to use Nepali Unicode Romanized. You can download Nepali Unicode Romanized from the Madan Puraskar Pustakalaya website for free. Install Nepali Unicode Romanized in Windows XP: Install: Run setup file; Go to control Panel; Open Language and Regional settings; Open Regional Language Options; Go to Language Options & tick on check box (install files..... Thai, instal....east Asian...languages): Click apply-it might ask for windows CD: Insert CD or you can directly copy "i386" files too; And install all: then you have done; Click for details; Then click add a tab; A new popup will appear: Select "Sanskrit" in the first box; Select "Nepali unicode (romanized)" in second box; Click "ok"; You have successfully installed it; P

Shirish Ko Phool : Review & Download

One of the finest book ever written in Nepali literature....Shirish Ko Phool and one of my personal favorite. I have read this novel over four times or say five times..and each time I finish the novel I feel pang and it hangs on my head for so many days. Why guilt is so painful that made such a strong woman called Sakambari to suicide..or die…?? The novel has a wonderful language..the simplest of all. When I had read it for the first time..to tell the truth that I hadn’t really understood the novel, I felt the love story in it and I could not understand the passion in the novel.. But this day I may say I am able to figure out the passion and the feelings of the author.. I really appreciate the wonderful story, the plot the real setting, the real characters…and the situation of the novel till it ends. The pain of running away from the feelings and passion. When the Suyogbir says.."Ma glass ma bhagchu” ( I forgot the line exactly…). The feeling is that we run away from pai

नेपाली टाइप गर्ने सजिलो तरिका

मदन पुरस्कार पुस्तकालयले  २००७  २००३-४ ताका नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट, रोमनाइज्ड र ट्रेडिसनल सार्वजनिक गर्यो । नेपाली टाइपिङ (ट्रेडिसनल) जान्दै नजान्ने (कहिले नेपाली टाइप नगरेको) मैले, मदन पुरस्कार पुस्तकालयले सार्वजनिक गरेको रोमनाइज्ड नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट कम्प्युटरमा राखेर पहिलो पटक कम्प्युटरमा नेपाली भाषामा लेखेँ । यसविचमा कम्प्युटर तथा मोबाइलको लागि धेरै किसिमका नेपाली किबोर्ड लेआउट तथा एप्सहरु आइसकेकाछन्, तर पनि इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु नेपाली टाइप गर्नुपर्दा अप्ठ्यारो मान्छन् । मलाई धेरैले सोध्ने गरेको प्रश्न भनेको, "फेसबुकमा कसरी नेपाली टाइप गर्ने?" अत: यो ब्लगमा मदन पुरस्कार पुस्तकालय (मपुपु) ले निर्माण गरेको नेपाली युनिकोड किबोर्ड लेआउट बारे चर्चा गर्दैछु। प्रिती, कान्तिपुर लगायतका 'ट्रु टाइप फन्ट' (ttf) प्रयोग गरेर ट्रेडिसनल लेआउटमा नेपाली टाइप गर्ने प्रयोगकर्ताहरुले, नेपाली ट्रेडिसनल युनिकोड किबोर्ड लेआउट राखेर, इन्टरनेटमा सजिलै सँग नेपालीमा लेख्न सक्छन् । भन्नुको मतलब, तपाईलाई पहिले नै नेपाली टाइपिङ आउँछ भने टाइपिङ गर्ने तरिका उही हुन्छ, उही &q

नियात्रा : घान्द्रुक को घुमाइ - ४

तेस्रो दिन विहानको ४:०० बजे लगाइएको समय सुचक आवाजले ब्युँझाउनु भन्दा तीन धण्टा अगाडीनै मेरो निर्दा खल्बलि सकेको थियो। रातभरी जाडो, गर्मी दुवै भइरह्यो; कहिले सिरक कम भएर त कहिले धेरै भएर। मलाई घोरेपानीमा बसेको ठाँउ अझै राम्रो लागेको थिएन। जेहेन-तेहेन ४: ५० मा म र शेखर भएर अरु साथीहरुलाई पछाडी नै छाडी सूर्योदय छुट्ला भन्ने डरले पुनहिल तिर हिडिहाल्यौ। विशेष गरेर मलाई र शेखरलाई सूर्योदय कुनैपनि हालतमा छुटाउन मन थिएन। त्यसैले अलि अल्छी गरिरहेका साथीहरुलाई छाड्नु पर्यो। रात पुरै नसकिएकाले उज्जयालो भइसकेको थिएन। हामीसँग बाटोमा चाहिने वा भनौ अध्यारोमा चाहिने बत्ति केहीपनि थिएन। तर हाम्रो यात्रा जुनको प्रकाशले सजिलो बनाइदियो। घोरेपानिमा तेसैत जाडो बढी हुने अझ तेसमापनि हामी हिमालतिरै लम्किरहेकाले होला जाडो एकदमै बढी भइरहेको थियो। जाडोले मेरा दाँतहरु बजिरहेका थिए। केही समयको उकालो चढाइपछि भने जाडो कम हुन थाल्यो, जीऊ तातेकाले। अलिमाथि पुगेपछि मानिसका हुलहरु सलबलाएको देखिन थाल्यो। सबै उकालो चढीरहेका थिए। हामी लम्किरहेको दिशाको ठ्याक्क पछाडी आकाशमा लाली लाग्न सुरु भइसकेको थियो। लाली बढ्दै जाँदा मल

Story: बितेका कुरा

Listen to story 'Biteka Kura'. आज हामी बिशेष प्रस्तुती लिएर आएका छौ । कथाकार रुपनारायण सिहको कथा 'बितेका कुरा'लाई लिएका छौँ । नेपाली गद्य साहित्यमा यो एउटा चर्चित कथा हो । यो कथा नेपाली साहित्यको पाठ्यक्रममा समेत राखिएको कथा हो । कथा कस्तो लाग्यो, यसबारेमा तपाईँ आफैँ विश्लेषण गर्नुहोस् । बितेका कुरा कुनै राम्रा हुन्छन त कुनै नराम्रा, कुरा जस्तो सुकै होस् बितेका नराम्रा कुराहरु बिर्सिनु नै राम्रो हुन्छ रे । अन्यथा आगामी पलहरु अमिलो बन्छन रे । अत: पुराना बितेका नराम्रा कुराहरु, बिर्सिदिनुस् भन्ने बिशेष आग्रह का साथ आज मेरो रेडियो डटकमबाट रुपेश श्रेष्ठ को आवाजमा आज को कथा 'बितेका कुरा' राख्दैछु । आगामी हप्ता देखी पारीजात को उपन्यास 'शिरिस को फूल' लिएर उपस्थित हुनेछौ । (साभार: मेरो रेडियो )

एक रातको कथा

भो लिपल्ट घर फर्कने रात थियो । सम्पूर्ण सामानहरु प्याक गरिसकेपनि केहि छुटेछकी भनि सोच्न बसेको थिएँ । कतैबाट तिरिरि बाँसुरीको धुन सुन्दा मनै आनन्दित भयो । "ए, निदाइस क्या हो ? फोन बजिरहेछ", रुममेटले चिच्यायो । कल रिसिभ गरेँ, निद्राकै झोकँमा, "हेलो, सुनन आज म नेपाल बाहिर जाँदैछु, यस अघि पनि कल गर्न पाइन । म विस्तारमा पछि कल गरौँला", एउटा हतारिएको खवर सुने । "ए ....., शुभयात्रा है", भने तर म अझै पनि निद्रामै थिए । वास्तवमा उनिलाई मैंले ठम्याउनै सकिन, सायद निद्रामा भएरै होला, न त नाम नै सोध्न भ्याँए आफ्ना सबै परिचित व्यक्तिहरुलाई याद गर्दा पनि त्यो आवाज ठम्याउन सकिन । अब मात्र मैले प्रतिक्षा गर्नुपर्नेछ, उनको दोस्रो कलको । अर्को विहानै आफ्नो वाटो लागिसकेको थिएँ । यात्राका दौरानमा मेरो मन सधैं मेरो जन्मथलो पुगिरहेको हुन्थ्यो । जुन माटोमा म जन्मे, जहाँ हुर्केँ, मेरो वात्सल्य , बालसखा सबै झल्झल्ती याद आउन थाले । मलाई घर छिटो पुग्नु छ, किनभने मेरो प्रतिक्षामा कसैले धेरै महिना विताएको छ । त्यही बेला मैले लेख्न थालेँ : “मेरो आउने वाटो हेरी, चौतारीमा कुर्छे होली,

Subscribe to Aakar Post