Skip to main content

मैले बुझेको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता

हामी सबै स्वतन्त्र छौँ, आफ्ना विचार अभिव्यक्त गर्न र हामी आफूलाई विभिन्न माध्यमबाट अभिव्यक्त गर्न सक्छौँ । म आफूलाई अभिव्यक्त गर्न स्वतन्त्र छु, मनलागेको काम गर्न स्वतन्त्र छु, अनि जान चाहेको ठाउँमा जान स्वतन्त्र छु । म आफूलाई जुनसुकै माध्यमबाट अभिव्यक्त गर्न सक्छु, चाहे लेखाइबाट होस्, चाहे गित संगितबाट होस्, वा कलाका माध्यमबाटै किन नहोस्, एक नागरिक’को हैसियतले यी कुराहरु मैले नेपालमा गर्न पाउँछु ।

अहिले एउटा कलाकारले बनाएको ‘पेन्टिङ’ अनि त्यसको प्रतिकारमा ‘हिन्दु संगठन’ ले कलाकारलाई दिएको धम्की, अनि कलाकारले बनाएको ‘पेन्टिङ’ को पक्ष अनि विपक्षमा बहस भइरहेकोछ । ती बहसहरु हेर्दा मलाई लाग्यो, हामी सबैजना आफ्नो अनुकुल हुने ‘स्वतन्त्रता’को वकालत गरिरहेकाछौँ । यही ब्लगमा पनि मैले ‘आफू अनुकुल स्वतन्त्रताको वकालत’ गरेको तपाईहरुलाई लाग्न सक्छ ।aakar-anil-at-sunkoshi-riverहामीहरु आफूलाई अभिव्यक्त गर्न स्वतन्त्र भएका कारण कलाकारले आफ्नो स्वतन्त्रताको उपभोग गर्दै, आफूलाई उक्त चित्रहरु मार्फत व्यक्त गरे, आफ्ना बुझाइ चित्रमार्फत देखाउने कोशिस गरे । यो उनको स्वतन्त्रता थियो । चित्रहरुको प्रदर्शनी पछि रुष्ट बनेको एउटा समूहमा ‘स्वतन्त्रता’ जुर्मुरायो, उनीहरुले पनि आफ्नो स्वतन्त्रता प्रयोग गरेर, कलाकारलाई ज्यान मार्ने धम्कि दिए । एकछिन है, उक्त ‘हिन्दु संगठन’ले “ज्यान मार्ने” कुरा गर्यो, अत: उनीहरुको कुरालाई हामी त्यो संगठनले स्वतन्त्रता उपभोग गर्यो भन्न सक्दैनौँ । कसैलाई ज्यान मार्ने धम्कि दिनु, स्वतन्त्रता होइन, अपराध हो ।

स्वतन्त्रता हो भन्दैमा आफूलाई मनलागेको सबै कुरा गर्न पाइँदैन, मनलागेको सबै ठाउँमा जान पाइँदैन, यो नै यथार्थ हो । यसको सिधा अर्थ भनेको, स्वतन्त्रता सँगै हाम्रा अधिकार र कर्तव्यका कुराहरु पनि जोडिएर आउँछन् । मैले कुनै काम गर्छु भने, उक्त कुराले कुनै धर्म सम्प्रदाय, समूह, जाती, भाषालाई हानी नगरेसम्म, उक्त कुरालाई मैले आफ्नो स्वतन्त्रताको दायरा मान्न सक्छु । भन्ने गरिन्छ, “जहाँबाट मेरो नाक सुरु हुन्छ, त्यहाँबाट तपाईको स्वतन्त्रता सकिन्छ” । जस्तो कि, म मेरो हात तन्काउन स्वतन्त्र छु, तर हात तन्काउने निहुँमा कसैको नाकमा हिर्काउनु, त्यो मेरो स्वतन्त्रता होइन!

यहाँ ‘हिन्दु संगठन’को कुरालाई मैले समर्थन गरेको होइन, किनकी कसैलाई ‘ज्यान मार्ने धम्कि’ दिनु भनेको सरासर अपराध नै हो । र चित्रको विषयलाई लिएर कलाकारलाई धम्की दिनु आपत्तिजनक छ । तर यसो भन्दैमा कलाकारले ठिक गरे भन्ने पक्षमा पनि म छैन । आफूलाई अभिव्यक्त गर्ने विविध तरिकाहरु छन्, तर कुनै पनि धर्म,जाति,समुदाय विशेषको आस्थामा ठेस लगाउने अधिकार कसैलाई छैन । संसारमा धर्म र जातका कारण नै ठूला युद्दहरु भएको देखिरहेका छौँ, अहिले पनि ‘मोहम्मद’ को विषयमा बनाइएको ‘तल्लोस्तर’को चलचित्रको कारण केही देशहरुमा विरोध प्रदर्शन भइरहेकाछन् केहीले ज्यान पनि गुमाइसके ।

कलाकारले आफ्नो कलालाई ‘फ्युजन’ भनेर परिभाषित गरेकाछन्, उनले जसरी परिभाषित गरे पनि, अनि जुन नियतले बनाइएको भएपनि, उनको कलाले एउटा धर्ममा आस्था राख्नेहरुको उपहास गरेकोछ भन्दा फरक पर्दैन । हामीले बारम्बार सँधै भनिरहेका हुन्छौँ, आफ्नो स्वतन्त्रताको प्रयोग गर्दा, अरुलाई हानी हुने काम गर्नु हुँदैन तर यहाँ कलाकारले आफ्नो कला देखाए भन्दैमा, उनको कलालाई “अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता”को खोल ओढाएर, यो चित्र बनाउनु सही छ भन्न सक्दिन ।

कुनैपनि समूहको आस्थामा आफ्नो विश्वास अडेको हुन्छ । तपाई धर्म मान्नुहुन्न वा भनौँ तपाई नास्तिक हुनुहुन्छ भन्दैमा अरुको आस्थालाई ठेस पुर्याउने कार्य गर्नु तपाईको स्वतन्त्रता भित्र पर्दैन। तपाई आफूलाई धर्म मान्ने/नमान्ने अधिकार छ तर अरुमाथि तपाईले यी कुराहरु थोपर्न पाउनुहुन्न । “धर्म अफिम हो” भनेर त्यसै भनिएको होइन । हाम्रो संस्कार, हाम्रो धर्मसंस्कृतिसँग जोडिएकोछ, हाम्रो जिवन तिनै आस्थाहरु सँग जोडिएकोछ । भन्ने नै हो भने, न कसैले भगवान देखेको छ, न केही प्रमाण नै छन् । हाम्रा लागि कुनै ढुंगा पुजे देउता हो, नपुजे केही होइन ।

गाइजात्राको निहुँमा एक नायिकको बारेमा एउटा दैनिक पत्रिकाले छापेको ‘कुराहरु’ बारे निकै चर्काचर्की कुरा भए । त्यसलाई पत्रकारको ‘अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता’ भनेर मान्न नि सकिन्थ्यो होला, गाइजात्राको दिन त्यसमाथि पनि जोक थियो । तर हामीले नै ती कुराहरुलाई ‘अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता’ भनेर मान्न तयार भएनौँ र अभिव्यक्ती स्वतन्त्रता भनेर मान्न पनि सकिँदैन । उक्त सामाग्रीको बारेमा धेरै दिन सम्म बहस चलिरह्यो, नायिकाले थप्पड नै हिर्काएको सम्म खबर आयो ।

यहाँ पनि त्यही कुरा नै दोहोरिएको छ भन्दा फरक पर्दैन । जस्तो कि, हिन्दु धर्ममा काली भनेर मान्ने गरेको देवीलाई “सुपर काली” भन्दै “माझि औँलो” देखाएको फोटो बनाइएकोछ । हुन त, न कालीलाई कसैले देखेको छ, न कालीले केही गर्न नै सक्छिन् । कालीको फोटो जस्तो बनाएपनि भयो, सायद पहिले देखि नै कालीको फोटो “सुपरकाली” को शैलीमा बनाइएको भए हामीलाई सही नै लाग्थ्यो, किनकी यो एउटा चलन/संस्कार मात्र हो । यहाँ कालीप्रति आस्था राख्नेहरुका लागि “सुपर काली” सह्य नहुने  कुरा भयो ! अत: एउटा समुदायको आस्थामा चोट पुर्याउनुलाई आफ्नो “अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता”को उपभोग गरेको भनेर मान्न सकिँदैन ।

म मन्दिर जान्छु, रितिरिवाज पनि मान्छु तर पनि आफूलाई म ‘त्यती धेरै’ धार्मिक छु जस्तो लाग्दैन । मलाई व्यक्तिगत रुपमा सोध्ने हो भने, उक्त चित्रले मलाई कुनै असर गरेको छैन, तर पनि कता कता त्यस्तो चाँहि नबनाएको भए हुने भन्या जस्तो लाग्छ । धर्म, जात आदि कुराहरु संवेदनशिल कुराहरु हुन् भन्ने कुरामा कसैको दुईमत नहोला । अनि यी कुराहरु संवदेशनशिल छन् भनेर जान्दा जान्दै, त्यही कुरामाथि आक्रमण गरिनु पक्कै पनि राम्रो होइन ।

स्वतन्त्रताको उपभोग त गरौँ तर स्वतन्त्रताको पनि सिमा हुन्छ भन्ने कुरा नबिर्सौँ । यति कुरा मनन गर्नैपर्छ कि, स्वतन्त्रतासँगै दायित्व पनि जोडिएर आउँछ । आशा गरौँ, कलाकारलाई ज्यान मार्ने धम्की दिनेले कानुन अनुसार सजाय पाउनेछन् अनि कलाकारले पनि आफ्नो ‘स्वतन्त्रता’को दायरा बुझेर अघि बढ्नेछन् ।

Comments

  1. I agreed...... Everyone should use his/her freedom without hurting other's sentiment.

    ReplyDelete
  2. I fully agree with you, because the artist should not have drawn those kinds of photos which may insult and humiliate the feelings of Hindus and those people threatening to kill the artist also shouldn't have threatened like that way. Instead they should have gone through a campain.

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

Romanized Nepali Unicode

Download and Install Nepali Unicode Romanised to write in Nepali all over the web. First of all, you have to Download and Run the Program on your computer. Then, you have to do some settings on your computer to use Nepali Unicode Romanized. You can download Nepali Unicode Romanized from the Madan Puraskar Pustakalaya website for free. Install Nepali Unicode Romanized in Windows XP: Install: Run setup file; Go to control Panel; Open Language and Regional settings; Open Regional Language Options; Go to Language Options & tick on check box (install files..... Thai, instal....east Asian...languages): Click apply-it might ask for windows CD: Insert CD or you can directly copy "i386" files too; And install all: then you have done; Click for details; Then click add a tab; A new popup will appear: Select "Sanskrit" in the first box; Select "Nepali unicode (romanized)" in second box; Click "ok"; You have successfully installed it; P

हाम्रो नेपाली किबोर्डमा अब नेपाली स्टिकरहरु

नयाँ वर्ष २०१९ को अवसर पारेर हाम्रो पात्रो ले हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गरेकोछ । नयाँ थिम, इमोजी तथा नेपाली स्टिकरहरु सहित आएको हाम्रो नेपाली किबोर्ड को नयाँ संस्करण हिजोबाट गुगल प्लेस्टोरमा उपलब्ध छ । हाम्रो नेपाली किबोर्डमा नयाँ के छ? स्टिकर हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करणमा नेपाली परिवेश झल्काउने विभिन्न नेपाली पात्रहरु सहितको स्टिकरहरु राखिएकोछ । मेसेन्जर, भाइबर, ह्वाट्सएप, स्काइप, टेलिग्राम, फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आदि जुनसुकै एप्लिकेशनमा पनि प्रयोग गर्न मिल्ने यी नेपाली स्टिकरहरुले प्रयोगकर्तालाई नयाँ अनुभव दिनेछ । नेपाली पारा, हाम्रो साथी, नयाँ वर्ष, संगी, हाम्रो कान्छा, हाम्रो कान्छी, नक्कली, र बौचा व मैचासमेत गरी आठ किसिमका स्टिकरहरु समावेश गरिएकोछ । हाम्रो नेपाली किबोर्डको इमोजी खण्डमा गएर यी स्टिकरहरु प्रयोग गर्न सकिन्छ । थिम हाम्रो नेपाली किबोर्डको यस संस्करणमा नयाँ किबोर्ड थिम पनि थपिएको छ । हाम्रो नेपाली किबोर्डको सेटिङमा गएर आफूलाई मन पर्ने थिम छान्न सकिन्छ । डार्क तथा लाइट गरेर हाललाई दुई डिजाइनमा किबोर्ड थिम उपलब्ध छ । चलनचल्तिको “ब

SLC RESULT 2068/2069 (2011-2012) To publish Today

The result of the School Leaving Certificate (SLC) 2068/2069 examinations held earlier this year is going to published today (by Wednesday evening). The Office of the Controller of Examinations, Sanothimi is going through final preparations to flash SLC examination result within this evening. Altogether 528,257 examines had appeared for the exam. SLC Results 2068 will be available online as soon as the Controller of Examinations published the results.You can check SLC Results via SMS Service after Examination Controller’s Office published the results. यस वर्षको एसएलसी परीक्षा 'रिजल्ट' आज सार्वजनिक हुने करिब करिब निश्चत भएको छ। नतिजा निस्कने बित्तिकै अनलाइनमा रिजल्ट राखिनेछ । विभिन्न अनलाइन साइटहरुको साथै, एसएमएसको माध्यमबाट पनि आफ्नो रिजल्ट हेर्न सकिन्छ । एसएमएस मार्फत रिजल्ट हेर्न SLC <space> <your symbol no.> टाइप गरि 5001 मा पठाउन सकिनेछ । SLC Result 2068 Published

सामाजिक सञ्जालमा सुरक्षित रहने तरिका

सामाजिक सञ्जाल चलाउने पनि आफ्नै तौरतरिका छन्, जसलाई नजरअन्दाज गरिँदा सामाजिक सञ्जालले समस्या सिर्जना गरिरहेका पनि छन् । सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ता एक करोडभन्दा धेरै रहेको देशमा छिटपुट घटनालाई लिएर पूरै सामाजिक सञ्जाल नै असामाजिक छ भन्न मिल्दैन । मूलधारका मिडिया रेडियो, पत्रिका, टेलिभिजनजस्तो सामाजिक सञ्जाल एकोहोरो छैन । सामाजिक सञ्जालको बनोट नै फरक छ, यो दोहोरो हुन्छ । दोहोरो हुनेबित्तिकै उठान गरिएका विषयमा केही घर्षण हुनु, वादविवाद हुनु, तर्कवितर्क हुनु, केही तलमाथिका कुरा हुनु एकदम सामान्य हो । प्रयोगकर्ताले सामाजिक सञ्जालको बनोट बुझ्ने वा यस्ता प्लेटफर्मका फिचरको सदुपयोग गर्ने हो भने यी कुरा अत्यन्तै सामान्य लाग्छन् । सबै कुरा प्रविधिले समाधान गर्न सम्भव छैन, तर सामाजिक सञ्जालमा देखिने, भोगिने प्रायः कुरा भने प्रविधिबाटै समाधान गर्न सक्ने अवस्था छ । सामाजिक सञ्जाल तथा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताले अरूलाई दोष लगाउनुपहिले आफ्नो थैलो बलियोसँग कसौँ भन्ने कुरा मनन गर्न जरुरी छ । मोबाइलमा मात्रै इन्टरनेट चलाउने अधिकांश प्रयोगकर्ताका लागि अहिले फेसबुक र भाइबर भनेकै इन्टरनेट हो भन्ने भ्रम छ 

फेसबुक न्युजफिड अपडेट - पेजलाई झनै गाह्रो

अमेरिकामा भएको पछिल्लो राष्ट्रपति निर्वाचनको परिणाम सार्वजनिक भएसँगै फेसबुक लगायत विभिन्न सोसल मिडिया साइटहरुको उपयोगिताबारे व्यापक बहस सुरु भएको थियो । "फेक न्युज"को बिगबिगीले गर्दा फेसबुक, एकहिसाबमा फेकबुकमा परिणत भयो । प्राय: फेक न्युजहरु नै धेरै सेयर हुने र भाइरल हुन थाले । धेरै सेयर हुँदा, स्वाभावत: "फेक न्युज" पनि साँच्चै हो भन्न थालियो । कहिँकति अनुसन्धान छैन, फलानोले एकथरि पेजबाट समाचार सेयर गर्छ, अर्कोले सेयर गर्छ, अर्कोले गर्छ, असत्य तथा काल्पनिक समाचारहरु कै बोलबाला देखियो । नेपालमा भएको पछिल्लो निर्वाचनमा पनि प्रचारवाजी शैलीका मनगढन्ते तथा काल्पनिक समाचारहरु भाइरल भए । फलाना र चिलाना पार्टि, मान्छे पिच्छेका अनलाइन समाचार पोर्टल, फेसबुकको न्युजफिड हेर्न नै दिक्क लाग्ने किसिमको थियो । सबैभन्दा अनौठो लाग्ने चाँहि, मान्छेहरु फेसबुकमा फलाना समाचार पोर्टलले लेखेको भन्दै सेयर गरिरहेका भेटिन्थे । अझ के भने, नेपालका ठूला प्रकाशनहरु सँग ठ्याक्कै मिल्ने नामहरु राखेर काल्पनिक समाचारको व्यापार गर्ने समूहहरु नै छन् । उदाहरणको लागि, कान्तिपुरले यस्तो उस्तो लेख्यो

पाँच करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताको तथ्यांक दुरुपयोग

५ करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताको तथ्यांक चोरी भएको खबर केही दिन पहिले गार्डियन तथा न्युयोर्क टाइम्स ले प्रकाशित गरेको थियो । प्रयोगकर्ताको जानकारी विना फेसबुकबाट लिइएको उक्त तथ्यांकलाई क्याम्ब्रिज एनालिटिका भन्ने कम्पनीले अनधिकृत रुपमा प्रयोग गरेको दावी गर्दै, क्याम्ब्रिज एनालिटिका’का भूतपूर्व इन्जिनियर क्रिस्टोफर वाइलीले गार्डियनलाई अन्तरवार्ता दिएर यी कुराहरु मिडियामा सार्वजनिक गरेका थिए । क्रिस्टोफरका अनुसार क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले २०१४ मा एउटा एप मार्फत करिब ५ करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांक चोरी गरेको थियो । क्याम्ब्रिज एनालिटिका र फेसबुककै विषयमा गार्डियनले पहिले नै २०१५ मा समाचार प्रकाशित गरेको थियो । उक्त समाचार पछि फेसबुकले क्याम्ब्रिज एनालिटिकालाई तथ्यांक मेटाउन भनेको र एनालिटिकाले तथ्यांक मेटाएको जानकारी फेसबुकलाई गराएको थियो । तर दुबै कम्पनीले यो कुरालाई गुपचुप राखेका थिए, अझ उल्टै फेसबुकले जथाभावी समाचार लेखेको भन्दै गार्डियनलाई मुद्दा हाल्ने धम्कि दिएको थियो भने क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले तथ्यांक सुरक्षित नै राखेको थियो । त्यही चोरी गरिएको प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांकलाई

Subscribe to Aakar Post