Skip to main content

‘भो’ ! “लाँक्रे जुलुस “ ले काँ टेर्थे ? #Sugarcane

'लाँक्रे' जुलुस, बन्द, चक्काजाम , झडप र कर्फ्यु  हुँदै आज आएर यसवर्षलाई आजदेखि उखु किसान को आन्दोलन सकिएको छ । सोमबार राजधानीमा प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालसहितको वार्तामा उखुको न्यूनतम मूल्य प्रतिक्विन्टल "४ सय १" रुपैयाँ कायम गर्ने सहमति भएपछि आन्दोलन टुंगिएको हो । पोहोर को दाँजो मा, यो पनि अझै  प्रतिक्विन्टल २० रुपैँया कमी हो ।

“लातोँ का भूत बातोँ से नहिँ मान्ता” भन्ने कुरा यहाँ एकपटक फेरि सिद्ध भएको छ । कुरो हो, उखुको मुल्य बढाउन माग गर्दै किसान ले चर्काएको आन्दोलनको । उखुको मुल्य निर्धारण गर्न, उखु का लाँक्रा सहित को जुलुस गर्दा, मर्का सुनिदिने कोही भएनन् तर जब बजार र यातायात बन्द गरे, तत्काल उखुको मुल्य मा सहमती भो । म बन्दलाई बढावा दिइरहेको त छैन तर हाम्रो मा,  जायज मागलाई बन्द नगरी सम्बन्धित निकाय ले नसुन्ने खराव बानी बसिसकेको कुरालाई नकार्न पनि मिल्दैन ।

SUGARCANE-ANDOLAN

यसवर्ष पनि मंसिर देखि नै उखु को मुल्य मा विवाद उठ्यो । मिलवालाहरु, कर र राजश्व देखाएर मुल्य बढाउन नसकिने अडान मा बसे भने, किसानहरु कम्ति मा गतवर्ष को मुल्य आफूले पाउनुपर्ने अडान मा बसे । गतवर्ष उखू को मुल्य प्रतिक्विन्टल ४ सय २१ रुपैँया कायम गरिएको थियो, त्यसै अनुसार धेरै प्रतिफल लिन को लागि, किसान ले पनि, उखु धेरै जग्गा मा लगाए भने, महँगिदै गएको खादमल र विषादीहरु पनि उखूखेती मा प्रयोग गरे । फलस्वरुप, उखु को लागत बढ्न गयो । तर अहिले मिलवालाहरु ले पोहोर को मुल्य पनि दिनै सक्दैनौँ भनेपछि, उखु किसानहरु सिधै मर्का मा परे ।

काठमाडौँ मा भएका किसानप्रतिनिधिहरु र मिलवालाहरु को वार्ता निश्कर्षविहिन रुप मै टुंङ्गियो । किसानहरु ले सरकार र मिलवालाहरुलाई झक्झक्याइरहे तर सम्बन्धित पक्ष ले कुनै चासो देखाएन। अघिल्लो वर्ष  प्रतिक्विन्टल ४ सय २१ रुपैँया मा बेचिएको र, उत्पादन लागत पनि बढेको अवस्था मा चिनीमिलवालाहरु ले प्रतिक्विन्टल ३ सय ३० रुपैँया भन्दा धेरै दिन सक्दैनौँ भनेपछि, किसान र मिलवालाहरु बिच तनाव बढ्न गयो । अत: आफ्नो उत्पादन को यथोचित मुल्य पाउनुपर्ने दावी गर्दै, किसान प्रतिनिधिहरु सरकार र सरोकारवालाहरु पक्षसम्म पुगिरहे, तर ती मागहरु सुनेको नसुनेझैँ गरियो ।

सरकार र मिलवालाहरु आफ्नो ठाउँबाट टसमस नभएपछि, १ हप्ता अघि जति, उखू को लाँक्रा सहित उखु किसान संयुक्त संघर्ष समितिले सर्लाहीको हरिऔनमा लाँक्रे जुलुस प्रदर्शन प्रदर्शन गर्यो । लाँक्रा जुलुस का माध्यमबाट समस्या त्यै समाधान भइहाल्छ कि भन्दै, लाँक्रे जुलुस गरिएको थियो । हजारौँ का संख्या मा किसानहरु उखु को लाँक्रा सहित प्रदर्शन मा सहभागि भएका थिए । प्रदर्शन शान्तिपुर्ण थियो ।

sugarcane

लाँक्रा जुलुसलाई कसैले टेरेनन् । अत: कडा संघर्षमा जाने पूर्व घोषणा अनुसार, इन्दुशंकर चिनीमिल मा किसानहरु ले ताला लाइदिए, अनि हिजो दिउँसो  सर्लाही को हरिवन मा ३ घन्टा चक्काजाम गरियो । चक्काजाम गरिएपछि, सबैलाई समस्या ले छोएझैँ भएछ । प्रशासन ले हतार हतार प्रहरीहरु परिचालन गरेर, चक्काजाम खुलाउन खोज्यो, आन्दोलनकारी ले प्रतिवाद गरे । प्रहरीले बल प्रयोग गर्न थाल्यो, अनि किसानहरु पनि जाइलागे । प्रहरीले केयौँ राउण्ड हवाइफायर गर्यो भने, केयौँ सेल अश्रुग्याँस प्रहार गर्यो । किसान ले नि, ढुंगा र इट्टा ले प्रतिकार गर्न थाले, यसक्रम मा कम्ति मा पनि ४० जना जति घाइते भए ।

प्रशासन ले, मुल्य समायोजन गर्न को लागि पहल गरेन तर राजमार्ग बन्द भयो भनेर तत्काल प्रहरी परिचालन गरेर, दमन को निती लिएपछि, आज बिहान ९ बजे देखि ५ बजेसम्म राजमार्ग को घोषणा गरियो । किसानहरु को बन्दलाई मध्यनजर राख्दै आज प्रशासन ले अकास्मात कर्फ्यु नै लायो । यसरी सामान्य रुपमा लाँक्रेजुलुस बाट सुरु भएको उखु किसान को आन्दोलन, प्रदर्शन र चक्काजाम हुँदै झडप सम्म पु्ग्यो । दोहोरो झडप र अचानक कर्फ्यु लगाइएपछि, मिडिया मा पनि, किसान को आन्दोलन बारे को समाचार प्रकाशन र प्रसारण भयो, साथै सरकार ले पनि निकै चासो दिएझैँ गरि, तत्काल समस्या समाधान गरेझैँ देखाउन, आज वार्ता मा बसेर, प्रतिक्विन्टल ४ सय १ रुपैँया दिने सहमति गरे । किसानले उखु प्रतिक्वीन्टल ४ सय २१ माग रहेकोमा उद्योगले ३ सय २० मात्र दिने बताउँदै आएको थियो । दुवै पक्ष ले आफ्नो अडान मा लचिलो हुँदै, अन्तिम मा सहमति गरे ।कर्फ्यु लाएपछि  सडक मा प्रहरीहरु !

यही कुरा ले पनि सोच्न बाध्य बनायो । हामी मा बन्द र झडप नै नभइ, समस्या को समाधान गर्ने बानी कहिले देखि बस्ने होला ? कहाँ त्यो शान्तिपुर्ण लाँक्रे जुलुस, अनि कहाँ त्यो हिजो को हिंसात्मक झडप ! साँच्चै, लाँक्रे जुलुस ले त हामीलाई नछुने भइसकेछ । यसपालीलाई त यो आन्दोलन टरेको छ, यदि यो लम्बिएको भए, थाहा छैन, कति दिनलाई राजमार्ग बन्द हुन्थ्यो र कति जनधन को क्षति हुन्थ्यो । आशाँ गरौँ, आउँदा वर्षहरु मा उखुकिसानहरु ले फेरि फेरि राजमार्ग बन्द गर्नु नपरोस् । तर नवलपरासी का किसानहरु, अझै आन्दोलन मै छन्, उनीहरु को समस्या चाँहि कहिले समाधान हुने हो ?


तराईका १४ जिल्ला- मोरङ, सुनसरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, र्सलाही, रौतहट, बारा, पर्सा, नवलपरासी, रूपन्देही, कपिलवस्तु, कैलाली र कञ्चनपुरमा अत्यधिक उखुखेती गरिन्छ । यसबाहेक अरू जिल्ला र पहाड-बेसीमा उखुखेती हुन्छ ।

यो उखु काट्ने सिजन हो, तर वर्षैपिच्छे जस्तो उखु काट्ने सिजन मा आन्दोलन गर्नु पर्ने किसानहरु को बाध्यता बनेको छ । मिल मालिकहरु वर्षैपिच्छे किसानहरुलाई मुल्य मा चेप्न खोज्छन् । उखु तीन वर्षो बाली हो । एकपटक लगाए तीन वर्षम्म रहन्छ । पहिलो वर्षो लागत उच्च हुन्छ । उखुको मूल्य पाइएन भनेर किसानले दोस्रो वर्षउखु मासेर अर्को बाली लगाउन मिल्दैन । यसबीच उखुको मूल्य गिरे किसान मारमा पर्छन् ।

किसानले मिहेनत गरी फलाएको उत्पादनको मूल्य आफैं तोक्नसक्ने अवस्था अरू बालीजस्तै उखुमा पनि छैन, त्यसमाथि भण्डार गर्न नमिल्ने हुनाले पनि उखु-किसान मारमा छन् । चिनी मिलका मालिक किसान अत्याउनकै लागि मिल चलाउन ढिला गर्छन् । मिल ढिला खुले उखु खेतमै सुक्न थाल्छ । समयमा काट्न नपाउँदा उखुको तौल कम हुन्छ । मंसिरमा काट्न सुरु गरे चैतसम्म लाग्छ । वैशाख नलाग्दै मिल बन्द गर्ने हुनाले पछिल्ला दिनमा उखु खेतमै सुक्ने भयका कारण सस्तोमै उखु किनिदिनुस् भन्न किसान बाध्य हुन्छन् । यसैका कारण सधैं मिल-मालिकको 'बार्गेनिङ' बढी देखिएको छ । उखु बेचेको पैसा चाँडै दिए ६ महिनापछि, नत्र वर्षौंसम्म पनि किसान मिलमा धाइरहनुपर्ने अवस्था छ ।

पहिलो र दोस्रो तस्विर ईकान्तिपुर बाट, तेस्रो तस्विर नागरिकन्युज बाट !


Further Readings:

नवलपरासीका सबै चिनी उद्योग बन्द : http://www.ekantipur.com/np/2066/8/16/full-story/302852/

उखु किसान आन्दोलित : http://www.ekantipur.com/np/2067/9/7/full-story/322359

Sugarcane farmers shut mill in Sarlahi :  http://goo.gl/ZvX6s (THT)

Sugarcane farmers clash with cops in Sarlahi : http://goo.gl/jAW9z (THT)

Curfew clamped in Sarlahi to suppress demonstrations of sugarcane farmers : http://www.nepalnews.com/archive/2011/jan/jan03/news04.php

उखु आन्दोलनले कर्फ्यु, जीवन ठप्प : http://www.nagariknews.com/news-highlights/139-highlights/22018-2011-01-03-07-51-10.html

उखुको मुल्य तोकिएपछि आन्दोलन फिर्ता : http://www.ekantipur.com/np/2067/9/19/full-story/322974/

आन्दोलन फिर्ता, कर्फ्यु हट्यो : http://www.nagariknews.com/society/nation/22023-2011-01-03-12-56-07.html

Comments

Popular posts from this blog

माइक्रोसफ्ट पेन्ट बन्द हुने

सन् १९८५ मा माइक्रोसफ्ट विन्डोजको पहिलो भर्सनसँगै सार्वजनिक भएको माइक्रोसफ्ट पेन्ट (एमएस पेन्ट), विन्डोज १० को नयाँ अपडेटसँगै बन्द हुने भएकोछ । माइक्रोसफ्टका अनुसार अब सार्वजनिक हुने क्रम'मा रहेको विन्डोज १० को नयाँ अपडेटमा एमएस पेन्ट सफ्टवेयर समावेश गरिएकोछैन ।


विन्डोज कम्प्युटर चलाउने सबैको पहिलो "ग्राफिक इटिडिङ टुल" एमएस पेन्ट हो भन्दा फरक नपर्ला । कम्प्युटर चलाउन थालेदेखि वा भनौँ ब्लगका सुरुवातका दिनमा ब्लगमा प्रयोग गरिएका ग्राफिक्सहरु एमएस पेन्टकै सहारामा सम्पादन गर्ने गर्थेँ । सबैको पहिलो ग्राफिङ इटिडिङ टुल'लाई माइक्रोसफ्टले ३२ वर्षपछि बिदा दिँदैछ । एसएस पेन्ट सँगै आउटलुक एक्सप्रेस पनि विन्डोजबाट हट्ने भएको छ ।

यस अघि नै माइक्रोसफ्टले विन्डोज १० मा "पेन्ट थ्रीडी" सफ्टवेयर ल्याइसकेको छ, जसबाट थ्रिडी र टुडी ग्राफिक्स बनाउन सकिन्छ । तर पेन्ट थ्रीडी एमएस पेन्टकै विकल्प भने होइन ।
RIP MS Paint. RIP our childhoods pic.twitter.com/UpNYEDe4cA — Ramsha (@Economistaken) July 24, 2017
तस्विर: ट्विटर @Economistaken

यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यबारे जानकारी - मेरो लागि एपमा

यहाँ यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्वन्धि कुरा गर्न सजिलो छैन । यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धि पढाइ स्कुल देखि नै सुरु हुने भएपनि यसबारेमा खुला रुपमा छलफल नगरिने कारण, अधिकांश किशोर/किशोरीहरुको बुझाइ अपुरो र गलत हुने गरेकोछ । किशोर/किशोरीहरुको यही समस्यालाई ध्यानमा राखेर, यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धि जानकारी/परामर्श दिन आदिको लागि 'पब्लिक हेल्थ कन्सर्न ट्रस्ट नेपाल' (Public Health Concern Trust) ले "मेरो लागि" एप निर्माण गरेकोछ ।


मेरो लागि एपमा आफूलाई चिन्नुहोस्, सम्बन्धहरु, गर्भ निरोधक उपायहरु, एच आइ भी र अन्य यौन रोगहरु, हाजिर जवाफ, ठिक/बेठिक, कथाहरु, सहयोग केन्द्रहरु आदि विभिन्न खण्डहरु राखिएकोछ । यी खण्डहरुको भित्र गएर, यिनीहरुको बारेमा जानकारी लिन सकिन्छ । जस्तो कि, आफूलाई चिन्नुहोस् खण्डमा, सेक्स र लिङ्गको फरक देखि लिएर पुरुष, महिलाको प्रजनन अंग र यौनको बारेमा जानकारी गराइएको छ ।

किशोरावस्था भनेको के हो, पुरुष प्रजनन अङ्गहरु के के हुन्, पुरुष हर्मोनहरु के के हुन्, किशोरावस्थामा शरिरमा के कस्ता परिवर्तनहरु देखिन थाल्छन् भन्ने कुरा पुरुषको खण्डमा समावेश गरिए…

गुगल क्रोम ब्राउजरमा राख्नै पर्ने ५ वटा एक्सटेन्सन

स्ट्याटकाउन्टरका अनुसार विश्वमा ६२ प्रतिशत प्रयोगकर्ताहरु डेस्कटप कम्प्युटरमा गुगलको क्रोम ब्राउजर चलाउँछन् । २००८ मा सार्वजनिक भएको गुगल क्रोम अहिले नम्बर १ इन्टरनेट ब्राउजर बनेको छ । आजको यस ब्लगमा, यही गुगल क्रोम ब्राउजरमा राख्नै पर्ने ५ वटा अत्यन्तै उपयोगी एक्सटेन्सनहरुको चर्चा गर्दैछु ।

१. द ग्रेट सस्पेन्डर
हामी मध्ये धेरै इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको, क्रोम ब्राउजरमा अनगिन्ती ट्याब खोल्ने बानी हुन्छ, कतिपय अवस्थामा पेजको शीर्षक त छोडौँ, फ्यावकन आइकन समेत प्रस्ट देखिन्न । कुनै बेला त हाम्रो ट्याबमा दर्जनौँ साइटहरु एक डेढ महिनासम्म पनि बसिरहन्छ, तर फेरि फर्केर त्यो ट्याब/साइट हेर्दैनौ। क्रोममा धेरै ट्याब खोल्दा, ट्याबले कम्प्युटरको धेरै प्रोसेसिङ पावर, मेमोरी आदि खाइदिन्छ । फलस्वरुप ब्राउजर ह्याङ्ग हुने, कम्प्युटर 'स्लो' हुने गर्छ ।


'द ग्रेट सस्पेन्डर' एक्सटेन्सन प्रयोग गरेर क्रोम ब्राउजर 'क्रयास' हुने, ह्याङ्ग हुने, कम्प्युटर स्लो हुने आदि समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ । नामै काफी छ भने झैँ,  'द ग्रेट सस्पेन्डर' ले हामीले खोलेको तर प्रयोग नगरेका ट्याबहरु…

Romanized Nepali Unicode

Download and Install Nepali Unicode Romanised to write in Nepali all over the web. First of all, you have to Download and Run the Program on your computer. Then, you have to do some settings on your computer to use Nepali Unicode Romanized. You can download Nepali Unicode Romanized from the Madan Puraskar Pustakalaya website for free.
Install Nepali Unicode Romanized in Windows XP:
Install:
Run setup file;
Go to control Panel;
Open Language and Regional settings;
Open Regional Language Options;
Go to Language Options & tick on check box (install files..... Thai, instal....east Asian...languages):
Click apply-it might ask for windows CD:
Insert CD or you can directly copy "i386" files too;
And install all: then you have done;
Click for details;
Then click add a tab;
A new popup will appear:
Select "Sanskrit" in the first box;
Select "Nepali unicode (romanized)" in second box;
Click "ok";
You have successfully installed it;
Press "alt+shif…

Aadha Baato (आधा बाटो) [Download] #Novel #Shrutisambeg

श्रुतिसंवेग मा हामी ले कृष्ण धरावासी को उपन्यास “आधा बाटो” को सम्पूर्ण डाउनलोड लिंक लिएर आएका छौ |आफ्ना जिवन भोगाइ का यथार्थलाई जोडेर तयार पारिएको उपन्यास ‘आधा बाटो’ कृष्ण धरावासी को आत्मकथा को रुपमा रहेको छ ।“राधा” जस्तो सफल उपन्यास लेखिसकेका धरावासी को यो पछिल्लो उपन्यास मा आफ्ना बाल्यकाल देखि हाल को अवस्था सम्म को कुराहरु समेटेर लेखिएको कारण उपन्यासलाई धरावासी ले ‘आधा बाटो’ भन्न रुचाएका छन् ।आफूले देखे सुनेको स्थान, नाम आदि का कारण यो उपन्यास पढ्ने तथा सुन्नेहरुलाई आफ्नै कथा जस्तो पनि लाग्न सक्छ ।उज्यालो ९० नेटवर्क को लागि निर्माण गरिएको कार्यक्रम श्रुति संवेग मा वाचन मा अच्युत घिमिरे हुनुहुन्छ भने प्रविधी मा दिनेश निरौला र शशिन्द्र गौतम रहनुभएको छ ।कार्यक्रम को अडियो श्रृंखला उज्यालो नाइन्टि नेटवर्क को कार्यक्रम श्रुतिसम्बेग बाट लिइएको हो ।Download : Krishna Dharabasi’s ‘Aadha Bato’ Episode –1Krishna Dharabasi’s ‘Aadha Bato’ Episode –2Krishna Dharabasi’s ‘Aadha Bato’ Episode –3Krishna Dharabasi’s ‘Aadha Bato’ Episode –4Krishna Dharabasi’s ‘Aadha Bato’ Episode –5Krishna Dharabasi’s…

एक रातको कथा

भोलिपल्ट घर फर्कने रात थियो । सम्पूर्ण सामानहरु प्याक गरिसकेपनि केहि छुटेछकी भनि सोच्न बसेको थिएँ । कतैबाट तिरिरि बाँसुरीको धुन सुन्दा मनै आनन्दित भयो । "ए, निदाइस क्या हो ? फोन बजिरहेछ", रुममेटले चिच्यायो । कल रिसिभ गरेँ, निद्राकै झोकँमा, "हेलो, सुनन आज म नेपाल बाहिर जाँदैछु, यस अघि पनि कल गर्न पाइन । म विस्तारमा पछि कल गरौँला", एउटा हतारिएको खवर सुने । "ए ....., शुभयात्रा है", भने तर म अझै पनि निद्रामै थिए । वास्तवमा उनिलाई मैंले ठम्याउनै सकिन, सायद निद्रामा भएरै होला, न त नाम नै सोध्न भ्याँए आफ्ना सबै परिचित व्यक्तिहरुलाई याद गर्दा पनि त्यो आवाज ठम्याउन सकिन । अब मात्र मैले प्रतिक्षा गर्नुपर्नेछ, उनको दोस्रो कलको ।

अर्को विहानै आफ्नो वाटो लागिसकेको थिएँ । यात्राका दौरानमा मेरो मन सधैं मेरो जन्मथलो पुगिरहेको हुन्थ्यो । जुन माटोमा म जन्मे, जहाँ हुर्केँ, मेरो वात्सल्य , बालसखा सबै झल्झल्ती याद आउन थाले । मलाई घर छिटो पुग्नु छ, किनभने मेरो प्रतिक्षामा कसैले धेरै महिना विताएको छ । त्यही बेला मैले लेख्न थालेँ :
“मेरो आउने वाटो हेरी, चौतारीमा कुर्छे होली,
मेरो…