भाषा ले जोडेको नाता

सन्दर्भ भुटान र वर्माबाट लखेटिएर नेपाल र थाइल्याण्ड लगायतका देशहरुमा शरणार्थीको जीवनविताइरहेका नेपालीहरुसँग भेटघाटको हो जसलाइ अमेरिकाले हालसालै भित्रायो।

भुटानबाट करिब सत्र वर्ष अगाडि विस्थापित भइ शरणार्थीको रुपमा नेपालमा आश्रय लिइ बसेका एक लाख भन्दा बढि शरणार्थी मध्य करिब साठ्ठि हजारलाइ अमेरिका ल्याउने नीति अन्तर्गत केहि परिवार upstate New York आइपुग्नु भएको रहेछ। हाल सम्म करिब सात हजारले नेपालछोडिसकेका रहेछन् र यो प्रक्रिया जारी छ।



अमेरिका प्रवेश पश्चात एउटा चर्च र गैरसरकारी सँस्था माफत वहाँहरुको हाल अस्थाइ व्यवस्थापन भैरहेको रहेछ। वसोवास र व्यवस्थापनको सहयोग गर्ने व्यवस्था पनि रहेछ। यस अवधिमा स्थानिय जिवन यापन र जागिरको व्यवस्था भै जीवन सुलभ हुने वहाँहरुको विश्वास छ।

आफ्ना देशबाट विभिन्न शिलशिलामा पृथ्वीको अर्को कुनामा जिवन यापन गर्दै गरेका मानिसहरुको भेटघाट जुराउने कार्यक्रम आयोजना गरेकी थिइन सिन्थिया दिदीले। सिन्थिया दिदी र उनकापति टम दाइले नेपालको दुर्गम गाउँमा करिव तीस बर्ष् सर्जनका रुपमा सेवा गरिसक्नु भएकोछ। वहाँहरु हाल न्युयोर्क मै हुनु हुन्छ। नेपालमै आफ्ना दुइ सन्तान हुर्काउनु भएको ती दम्पतीलाइ नेपाली भनेपछि औधि माया लाग्छ ।



Volunteer हरु पनि नेपालीहरुको मिजासिलोपन बाट दँग नै देखिन्थे। एकातिर विदेशमा सँघर्ष गरिरहेका नेपालीहरुले आफ्नो सन्तानलाइ नेपाली भाषा तथा मातृभाषा सिकाउने अवस्था नभएको भन्दै अँग्रेजी लगायतकाभाषा सिकाउँदै गएको स्थिती छ भने अर्को तिर पुस्तौं पुस्ता विदेशमा रहेर पनि नेपाली भाषा प्रति उहाँहरुले देखाउनु भएको मोह प्रति म कृतकृत भएँ ।

नेपालमैं पनि हाल विविधता र अनेकताका थुप्रै नाराहरु लागि रहेका छन् र नेपाल भित्रै जनजाति तथा भाषा भाषीहरु आन्दोलित अवस्थामा छन् भने अर्को तिर नेपालमा नरहेर पनि वहाँहरुकोभाषा मोह भँग भएको छैन। भाषा कै कारण पनि लखेटिनु परेको छ ।(मातृभाषा लगायतका विवादका कुरा पछि गरौंला।)

पक्कै पनि अबको प्रश्न भनेको सात समुन्द्र पारी वहाहरुले आफ्ना सन्तानलाइ आफ्नो परिचय कुन रुपमा स्थापित गर्नु हुनेछ भन्ने हो। एकातिर अत्यन्त प्रतिस्पर्धात्मक समाजसँग वाँच्नु छ भनेअर्को तर्फ आफ्नो परिचय जोगाउनु छ। विश्व आर्थिक मन्दि र वेरोजगारीले अमेरिकालाइ नराम्ररी गाँजेको बेला अमेरिका पुगेकासम्पूर्ण नेपाली भाषी शरणार्थी प्रति समर्पित।

- नविन कुमार मालाकार
(लेखक, Albany State University of New York, मा भौतिक शास्त्रमा PHD गर्दैहुनुहुन्छ ।)